Lysimachia (Kargaotu)

Özet

Lysimachia (Kargaotu) taksonomik durumu halihazırda netlik kazanmamış olan kalabalık ve kozmopolit bir cinstir.

Hiyerarşi

Plantae

Bitkiler

Ericales

Funda takımı

Primulaceae

Çuhaçiçeğigiller

Tanımı

Lysimachia (Kargaotu) tek ya da çok yıllık otlar ile nadiren çalılardan oluşan bir cinstir. Rizomlar genellikle mevcut ve kökler liflidir. Gövdeler sürünücü ya da yükselici ila dik ve basit ya da dallıdır. Yapraklar gövdede, karşılıklı, almaşlı ya da nadiren halkavi dizilişli, sapsız ya da saplıdır. Yaprak ayası şeritsi ila eliptik, dairesel, yumurtamsı, mızraksı ya da üçgensi, tabanı kesik ila küt, yuvarlak ya da kamamsı, kenarları genellikle düz, ucu küt ila yuvarlak, sivri ya da sipsivri, yüzeyi çıplak ya da havlı ya da salgılı tüylüdür. Çiçek durumu bileşik salkım, salkım ya da başak halinde ya da çiçekler halkaların koltuklarında belirir.

Çanak yapraklar çoğunlukla 5 adet, yeşil ya da beyazımsı ila pembemsi, çanak derince loblu, loblar genellikle mızraksı, yumurtamsı ya da üçgensi ve tüpten daha uzundur. Taç yapraklar mevcut değil ya da çoğunlukla 5 adet, taç sarı, beyaz, kahverengi, kırmızı ya da menekşe ve genellikle tabaksıdır. Meyve kapsül formunda, küresel ve valflerden açılmaktadır. Tohumlar kapsül başına 1 ila 20 adet, parlak siyah, kahverengi ya da kırmızımsı, yumurtamsı ila ters konik ya da üç köşeli, zaman zaman kenarlı ya da kanatlı ve pürüzsüz ya da pürüzlüdür. Cins dünyanın büyük bölümünde yayılış göstermektedir. Cinse bağlı çok sayıda tür süs bitkisi olarak yetiştirilmektedir. [Harita, Sinonimler, Türler]

Etimoloji

Cins adı Büyük İskender’in çağdaşı Trakyalı kral Lisimahos onuruna adlandırılmıştır. Kızgın bir boğa tarafından kovalanan kral, hayvanı bir kargaotu ile sakinleştirerek saldırısından korunmuştur. Bitkinin kanama durdurucu ve büzücü özelliklerini ilk defa keşfeden de odur. Bazı kaynaklara göre cins adı Antik Yunanca çözülme ile çekişme kelimelerinden oluşturulmuştur ve cinsin rahatlatıcı özelliklerine dikkat çekilmektedir.

Anahtar

1. Çanak, tacın yaklaşık beş katı uzunluğunda; küçük ve tek yıllık 7. linum-stellatum

1. Çanak, taçtan daha kısa; tek ya da çok yıllık

2. Tek yıllık; terminal başak ya da salkımda çiçekler pembe ya da mor renkli

3. Çiçek ve kapsüller saplı; ercik taçtan daha kısa 4. dubia

3. Çiçek ve kapsüller sapsız; ercik taçtan çok daha uzun 5. atropurpurea

2. Çok yıllık; çiçekler bileşik salkım, halka ya da koltuklarda sarı renkli

4. Bitki sürünücü; çiçekler orta yaprak koltuklarında 1(-2) adet 6. nummularia

4. Bitki dik; çiçekler bileşik salkım ya da halkalarda

5. Çiçek durumu bileşik salkım halinde; çanak kenarı kahverengimsi kırmızı renkli 1. vulgaris

6. Yaprak sapı 0-2 mm; aya darca yumurtamsı 2. punctata

6. Yaprak sapı (3-)5-19(-21) mm; aya yumurtamsı-dikdörtgensi 3. verticilaris

Kocaeli’ndeki türler

Lysimachia foemina

Lysimachia foemina

Bağırsakotu

Lysimachia arvensis var. caerulea

Lysimachia loeflingii

Sıçankulağı

Lysimachia arvensis

Lysimachia arvensis

Farekulağı

Lysimachia (Kargaotu)

Lysimachia dubia

İkiz kargaotu

Lysimachia punctata

Lysimachia punctata

Benli kargaotu