Nasıl tanırım?
Yaprakların çiçeklerden farklı dönemde çıkması, çiçeklerin güz ve kış aylarında açması ve damasız olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Çayırlar, çalılıklar, orman açıklıkları
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Ağustos – Ekim
Arazi notu
05 Ekim 2024 • Dilovası • 350 m • Meşe altı
Çiçeklerdeki damalı desenler, zayıf ışık koşullarında bile kolayca fark edilebilir ve tozlaştırıcı böcekler için bir yol gösterici görevi görür.
Bitki sert yaz koşullarından korunmak için çiçeklerini sonbaharda açar, tohumlarını oluşturur ve kışa böyle girer. İlkbaharda ise yapraklarını çıkararak yaz boyunca fotosentez yapar ve soğanını besler. Yaz sıcağı bastırdığında ise yapraklar tamamen yok olur.
Bitki için önerilen tarana adı ile ilgili hiçbir fikrimiz yok. Galiba bunu Turhan Baytop, İstanbul’dan kaydetmişti. Olasılıkla zorlama bir yorum ancak bu bitki, tam olarak tarhananın yapıldığı dönemde, ağustos ve eylül aylarında çiçek açmaktadır. Bu bitkinin adı ya da etimolojisi hakkındaki bilgilerinizi aşağıdaki yorum bölümünde paylaşırsanız seviniriz.
Bütün parçaları, özellikle soğanı zehirlidir. Kusmaya, şiddetli ishale, mide ve bağırsakta ciddi inflamasyon ve ölüme neden olabilir. Ayrıca kormus bazı insanlarda deri alerjisine neden olabilir.
Bu türe oldukça benzeyen endemik türler bulunmaktadır. Bu nedenle toplamaktan ve bulunduğu yeri tahrip etmekten kaçının. Bu türü Kocaeli’nde sadece bir bölgeden biliyoruz, en çok 10 birey var ve bir şahıs arazisinde. Her an yapılaşma kurbanı olabilir.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adını Kolhis kralı Aetes’in kızı Midia’dan alır. Bitkiler konusunda oldukça bilgili olan Midia, aynı zamanda bitkilerden elde edilen zehirler konusunda da yetenekliydi. Bahçesinde çöpleme, zakkum, güzelavratotu, baldıran ve yüksükotu gibi çeşitli zehirli bitkileri yetiştirmekteydi. Afrodit’in isteği ile maceralarında Jason’a eşlik eden Midia, acı çiğdem kökünden elde ettiği bir iksir ile Jason’un uzuvlarını ve silahlarını ovarak, O’nun cesaret ve güç gerektiren görevleri yerine getirmesini sağlamıştır. Ancak kendinden daha genç bir kadın yüzünden Jason tarafından terk edilince hem o kadını hem de çocuklarını acı çiğdem bitkisinden elde ettiği zehirle öldürür. Dioscorides bitkilerin Colchis’de yaygın olarak görüldüğünü ve bu nedenle bu adı aldıklarını yazar. Epitet Latince Türk anlamına gelir. Tür Osmanlı Devleti zamanında keşfedilmiştir. Bu bağlamda türün bu devletin egemenliği altındaki coğrafyada görülmesine işaret eder. Victor von Janka’nın özgün tanımında “Habitat in agro Byzantino: in prato Platanorum prope Bujukdere and Bosphorum” olarak belirtilmiştir.
Kormus yarı küresel ila yumurtamsı, 2,5 ila 5 cm uzunluğunda ve 2,5 ila 4 cm genişliğindedir. Dış gömlek siyahımsı kahverengi ve iç gömlek kırmızımsı kahverengidir. Yapraklar 8 ila 15 cm uzunluğunda ve 0,6 ila 2,5 cm genişliğinde. Bunlar şeritsi mızraksı, ucu küt ve 5 ila 9 adettir. Yapraklar çiçek dönemi sona erdikten sonra belirir.
Çiçekler 3 ila 8 arası sayıda, çan ya da huni biçimlidir. Çiçek örtüsü bölümleri kırmızı ila mor renklidir. İplikçik 10 ila 15 mm uzunluğunda ve beyaz renklidir. Başçık 5 ila 8 mm uzunluğunda ve sarı renklidir.
Kapsül 2 ila 3 cm uzunluğunda ve 1 ila 1,5 cm genişliğinde, yumurtamsı dikdörtgensi ve kahverengidir. Tohumlar 1,8 ila 2 mm uzunluğunda ve kahverengidir. Dilimizde tarana çiğdemi ve Türk güz çiğdemi adları ile bilinmektedir.