Nasıl tanırım?
Yaprakların çiçeklerden farklı dönemde çıkması, çiçeklerin güz ve kış aylarında açması ve damasız olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Alpin çayırlar, kayalık yamaçlar, orman açıklıkları
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Eylül – Ekim
Arazi notu
01 Eylül 2018 • Başiskele • 1050 m • Yayla
Cinse bağlı çoğu türün aksine kormus, soboliferous yani yayılıcı ve sürgün verici bir yapıya sahiptir. Kormusla birlikte yatay sitolonlar görülmektedir.
Yine ayrıksı bir özellik olarak meyve kapsüllerini genellikle toprağın üzerinde olgunlaştırmaktadır.
Bitki için önerilen sürincan adı Farsça orijinlidir ve klasik kaynaklarda özellikle Colchicum autumnale taksonunun soğanı için kullanılmıştır. İsmin bu bitki ile bir ilgisi yoktur.
Bütün parçaları, özellikle soğanı zehirlidir. Kusmaya, şiddetli ishale, mide ve bağırsakta ciddi inflamasyon ve ölüme neden olabilir. Ayrıca kormus bazı insanlarda deri alerjisine neden olabilir.
Bu türe oldukça benzeyen endemik türler bulunmaktadır. Bu nedenle toplamaktan ve bulunduğu yeri tahrip etmekten kaçının.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adını Kolhis kralı Aetes’in kızı Midia’dan alır. Bitkiler konusunda oldukça bilgili olan Midia, aynı zamanda bitkilerden elde edilen zehirler konusunda da yetenekliydi. Bahçesinde çöpleme, zakkum, güzelavratotu, baldıran ve yüksükotu gibi çeşitli zehirli bitkileri yetiştirmekteydi. Afrodit’in isteği ile maceralarında Jason’a eşlik eden Midia, acı çiğdem kökünden elde ettiği bir iksir ile Jason’un uzuvlarını ve silahlarını ovarak, O’nun cesaret ve güç gerektiren görevleri yerine getirmesini sağlamıştır. Ancak kendinden daha genç bir kadın yüzünden Jason tarafından terk edilince hem o kadını hem de çocuklarını acı çiğdem bitkisinden elde ettiği zehirle öldürür. Dioscorides bitkilerin Colchis’de yaygın olarak görüldüğünü ve bu nedenle bu adı aldıklarını yazar. Tür 25 Mayıs 1810 – 25 Eylül 1885 tarihleri arasında yaşamış ve Anadolu’nun çeşitli bölgelerinde bitki bilim çalışmaları yürütmüş İsviçreli bitki bilimci Pierre Edmond Boissier’a adanmıştır.
Kormus sobollu, zaman zaman düzensiz yumurtamsı ya da dikdörtgensi yumurtamsı ve dikeydir. Sobollar yatay, 2,5 ila 3 cm uzunluğunda, 0,6 ila 1,3 cm genişliğinde, düzensiz ve sıklıkla diş benzeri çıkıntılıdır. Gömlek soluk kırmızımsı kahverengi ve zarsıdır. Yapraklar 2 ila 3 adet, çiçeklerden farklı zamanda gelişmekte, dik ya da neredeyse dik, şeritsidir. Bunlar 11 ila 22 mm uzunluğunda, 2 ila 8 mm genişliğinde, küt ila neredeyse sivri uçlu ve kenarları çıplak ya da kısmen kirpiklidir. Çiçekler 1 ila 3 adet ve çansı ila darca hunimsidir.
Çiçek örtüsü bölümleri parlak gül leylak renkli, çok dar biçimde eliptik ila darca eliptik ters yumurtamsı, 2,5 ila 5 cm uzunluğunda, 5 ila 15 mm genişliğinde, küt uçlu ve çıplaktır. İplikçikler 1 ila 2 cm uzunluğunda, şişkin yeşil tabanla beyaz renkli ve çıplaktır.
Başçıklar sarı renkli, 5 ila 10 mm uzunluğunda, 1 mm genişliğinde ve polenler sarı renklidir. Boyuncuk düz ya da tepede hafifçe kavisli ve tepecik noktamsıdır. Kapsül elipsoit, 2 cm uzunluğunda, 1 cm genişliğinde, açık gümüşî kahverengi, çıplak ve gagalıdır. Dilimizde sürincan adı ile bilinmektedir.