Nasıl tanırım?
Odunsu çalı habitusu, iri almaşlı dizilişli yaprakları ve dallardan aşağıya sarkan, uzun borazan biçimli, çoğunlukla beyaz ve yoğun kokulu çiçekleri ayırt edici özelliğidir.
Habitat
Bahçe, mezarlık
Statü
Egzotik
Çiçeklenme
Haziran – Ekim
Arazi notu
17 Ekim 2020 • İzmit • 10 m • Bahçe
Ebeveynleri olan Brugmansia aurea ve Brugmansia versicolor türlerinin doğada soyları tükenmiştir. Bitki tohum üretemez ve bu nedenle neslinin devam etmesi tamamen insan müdahalesi gerektirmektedir.
Bazı varyetelerinin çiçekleri açtığı ilk gün saf beyaz veya altın sarısıyken, zamanla soluk şeftali, somon veya pembemsi tonlara bürünür.
Yaprakları lapa halinde romatizma, şiddetli eklem ağrıları (artrit) ve cilt iltihaplarını tedavi etmek için harici bir ağrı kesici ve anti-enflamatuar olarak uygulanmıştır.
İnka uygarlığı şamanları bitkilerden hazırladıkları içecekle transa geçer, ölülerin ruhlarıyla ve doğa tanrılarıyla konuştuklarına inanırlardı. Bitki o kadar güçlü bir amnezi (hafıza kaybı) yaratır ki, kabilelerde yaramazlık yapan çocukları cezalandırmak veya asileri itaatkar kılmak için de kullanıldığı kayıtlarda yer almıştır.
Tüm kısımları skopolamin başta olmak üzere tropan alkaloidleri içerir. Genç yapraklarda toplam alkaloid oranı %0,56’ya kadar çıkabilir. Sadece temas bile alkaloidlerin mukoza zarlarından emilerek zehirlenmeye yol açabilir. Tropan alkaloitleri ayrıca ağız kuruluğu, göz bebeklerinde büyüme, çarpıntı, yönelim bozukluğu ve ağır bilinç değişikliklerine yol açabilir.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins 24 Mart 1763 – 22 Temmuz 1819 tarihleri arasında yaşamış Hollandalı doktor ve bitki bilimci Sebald Justinus Brugmans‘a adanmıştır. Epitet Latince parlak beyaz anlamına gelir. Türün çiçek rengine işaret eder ancak türün değişik renklerde de çiçek açmaktadır.
Genellikle 3 ila 6 metre büyüyebilen çalı ya da küçük ağaç formunda bir bitkidir. Yapraklar koyu yeşil renkli, sukulent, yumurtamsı mızraksı ila mızraksı, 19 ila 26 cm uzunluğunda, 9,5 ila 15 cm genişliğinde, tabanı kamamsı, kenarları düz, dalgalı ya da dişli ve ucu sivridir.
Çiçekler tek, baş aşağı, yeşil damarlı, beyaz, sarı ya da kırmızı renklerde ve genellikle kokuludur. Çanak tüpsü, kaşıksı, yeşil renkli, 8 ila 11,5 cm uzunluğundadır. Taç tabanda tüpsü iken üst bölümde borazansı ve taç yapraklar neredeyse uca kadar kaynaşıktır.
Yumurtalık soluk yeşil renkli, eliptik ila konik ve çıplaktır. Meyveler yeşil ila sarımsı yeşil renkli, yumurtamsı ila mekiksi ve tohumlar köşelidir. Dilimizde melek borazanı adı ile bilinmektedir.