İçeriğe geç
Anasayfa » Agastache foeniculum (Koca zufa)

Agastache foeniculum (Koca zufa)

FLORA NICOMEDIAE • NORTHERN AMERICA

Nasıl tanırım?

Anason kokulu, dişli ve tüylü yumurtamsı-mızraksı yaprakları ile uzun, yoğun silindirik başaklar oluşturan mor-mavi, iki dudaklı çiçekleri ayırt edici özelliğidir.

ALEMPlantae
TAKIMLamiales
FAMİLYALamiaceae
CİNSAgastache

Habitat

Bahçe

Statü

Egzotik

Çiçeklenme

Haziran – Eylül

Arazi notu

16 Ağustos 2026 • İzmit • 110 m • Bahçe

Bilgi

Bu bitkiye, Dracocephalum cinsi ile yakınlığına istinaden kocazufa dedim, Türkçe bir adı var mı bilmiyorum.
Şayenler, bitkiyi ruhani ritüellerde de kullanmışlardır. Kurutulmuş yapraklarını yakarak elde ettikleri dumanı, kötü enerjileri uzaklaştırmak ve zihni sakinleştirmek için bir tür tütsü olarak kullanırlardı.

Folklor

Yapraklar ve çiçekler çiğ veya pişirilerek yenilmektedir. Ayrıca salatalarda ve yemeklerde lezzet verici olarak da kullanılır. Yapraklarından çay yapılmıştır. Yapraklar ağızda kurutucu bir etkiye sahiptir ve bu nedenle aşırı tüketilmemelidir. Yaprakları kalp rahatlatıcı ve terleticidir. Demlenerek soğuk algınlığı, ateş ve kalp zayıflığı tedavisinde kullanılmıştır. Demlendikten sonra soğuk halde alındığında göğüs ağrısına iyi gelmektedir. Yaprakları lapa halinde yanıklara uygulanmıştır.

Dikkat

Yaprakları ezildiğinde güçlü bir anason-rezene benzeri koku yaymaktadır.
Kır Bahçesi ve Tozlayıcı Bahçesi konseplerinde sıklıkla yer verilmektedir.
Tek bitki 100.000 kadar çiçek üretebilir. Bu yüzden polinatör trafiği hayli yoğundur.


Fotoğrafları

Türkiye gözlemleri

ETİMOLOJİ

Cins adı Antik Yunanca çok başaklı anlamına gelmekte ve cinse bağlı türlerin çok sayıda başak benzeri çiçek durumu üretmesine dikkat çekmektedir. Epitet Latince rezene gibi anlamına gelir ve açık bir şekilde türün rezeneyi andıran kokusana işaret etmektedir. Özgün tanımda bu “The whole of this plant has a scent extremely like that of fennel” cümlesi ile belirtilmiştir.

BİLİMSEL TANIM

Genellikle 60 ila 120 cm büyüyebilen aromatik çok yıllık bir bitkidir. Kısa rizomları ile kümeler oluşturmaktadır. Gövde dik, dört köşeli, basit veya üst bölümde dallı, yeşil ila morumsu renkli ve yatık ya da yayılıcı tüylü ancak zaman zaman alt bölümde çıplaktır. Yapraklar karşılıklı dizilişli, sapı 1 ila 8 cm uzunluğunda, yumurtamsı ya da üçgensi yumurtamsı, 4 ila 12 cm uzunluğunda, 2 ila 8 cm genişliğinde, tabanı yüreksi, ucu sivri ve testere dişli kenarlıdır. Bunların üst yüzeyi koyu yeşil ve kısa tüylü iken alt yüzeyi açık yeşil ve damarları boyunca belirgin biçimde tüylüdür.

Ezildiklerinde rezene/anason benzeri bir koku yayarlar. Çiçek durumu gövde ve dalların ucunda, silindirik ila başak biçiminde ve 5 ila 12 cm uzunluğundadır. Çiçek halkaları sık dizilişlidir. Bırahte mızraksı ve çanakla eşit uzunlukta veya daha kısadır. Çiçek sapı çok kısadır veya hiç yoktur.

Çanak çiçek zamanı 5 ila 8 mm uzunluğunda iken meyve zamanı uzunluğu hafifçe artmaktadır. Taç mavi, lavanta mor ya da nadiren beyaz renkli, üst dudak 2 ve alt dudak 3 lobludur. Ercikler 4 adet ve taçtan aşkındır. Fındıkçık ters yumurtamsı ila elipsoit, koyu kahverengi ya da siyah renkli ve pürüzsüz veya ağsı yüzeylidir. Dilimizde koca zufa adıyla bilinmektedir.

Sitede yer alan bitkisel kullanım bilgileri yalnızca bilgilendirme ve kültürel aktarma amacı taşımaktadır. Herhangi bir bitkiyi tıbbi amaçla kullanmadan önce mutlaka bir hekime, eczacıya, fitoterapi konusunda eğitimli bir uzmana veya ilgili sağlık profesyoneline danışılması gerekmektedir.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir