Nasıl tanırım?
Herdem yeşil çalımsı habitusu, yaprak tabanındaki belirgin kulakçıkları, salgı bezli-yapışkan çanak yaprakları ve sürgün uçlarında kümelenen açık gök mavisi, beş loblu çiçekleri ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Bahçe, mezarlık
Statü
Egzotik
Çiçeklenme
Mayıs – Eylül
Arazi notu
01 Eylül 2026 • İzmit • 110 m • Mezarlık
Koşullar uygun olduğunda yıl boyu çiçek açmaktadır.
Macrophomina phaseolina‘nın sporlarının çimlenmesini engelleyen antifungal protein içermektedir.
Çiçek ve yapraklarından çeşitli renklerde boya elde edilmektedir.
Çocukların yapışkan çiçeklerinden küpe yaptıkları raporlanmıştır.
Rivayete göre sömürgeci İngilizlere karşı uzun süre direnen Xhosa halkının lideri Mlanjeni, bitkiyi savaş tılsımı olarak kullanmıştır.
Köküne, demlenerek kusturucu olarak başvurulmuştur. Toz haline getirilmiş kök, baş ağrısını hafifletmek için enfiye olarak kullanılmıştır. Bu ayrıca siğillere de uygulanmıştır. Kökün, yaraların iyileşme sürecini hızlandırdığı ve derideki dikiş izlerini iyileştirdiği bilinmektedir.
Güney Afrika’da dalları, yıldırımı uzak tutmak için kulübelerin çatılarına yerleştirilirdi.
Tüm kısımları, içerdiği plumbagin nedeniyle, temas halinde deride kabarcıklar oluşturmaktadır ve bu nedenle mümkünse uzak durulmalıdır.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Latince kurşun anlamına gelir. Cinsin geleneksel olarak kurşun zehirlenmesi vakalarında kullanılmasına işaret eder. Bitki ayrıca plumbum adı verilen bir göz kapaklarında oluşan lekelerin tedavisinde de kullanılmıştır. Ayrıca kökü cilde sürüldüğünde kurşuni bir leke oluşturmaktadır. Epitet Latince kulaksı anlamına gelir ve açık bir şekilde türün yaprak sapının yapısına dikkat çekmektedir. Özgün tanımda bu “Plumbago foliis ovato-oblongis petiolatis subtus squamoso-punctulatis, petiolis auriculis caulem amplexantibus.” cümlesi ile ifade edilmiştir.
Herdem yeşil bir çalıdır. Gövdeler dik, sarılıcı ya da tırmanıcı, yayık biçimde dallı, en çok 3 metre uzunluğunda ve çıplak veya genç sürgünlerde havlıdır. Yapraklar çoğunlukla sapsız veya zaman zaman kısa saplıdır. Yaprak ayası eliptik, ters mızraksı ya da kaşıksı, 2,5 ila 9 cm uzunluğunda, 0,5 ila 2,5 cm geniliğinde, tabanı genellikle uzunca daralmış, zaman zaman kulaklı ve tepesi sivri veya küttür.
Çiçek durumu 2,5 ila 3 cm uzunluğunda, ekseni kısa cılız tüylü ve salgısızdır. Çiçek bırahteleri mızraksı, 3 ila 9 mm uzunluğunda ve 1 ila 2 mm genişliğindedir. Çiçekler 3 boyuncukludur. Çanak 10 ila 13 mm uzunluğunda, tüpü çoğunlukla kısa tüylü ve salgılı, topbaşl, beze benzeri çıkıntılıdır.
Taç soluk mavi renkli, 3,7 ila 5,3 cm uzunluğunda, tüpü 2,8 ila 4 cm uzunluğunda, lobları 1 ila 1,6 cm uzunluğunda ve 6 ila 15 mm genişliğindedir. Ercikler içkin ya da aşkındır. Kapsül 8 mm uzunluğundadır. Tohumlar kahverengi ve 7 mm uzunluğundadır. Dilimizde mavi yasemin ve kurşunkök adlarıyla bilinmektedir.