Çiçek durumunun genellikle kısa ve sıkı, 3 ila 8 adet çiçekli, epikilin tabana yakın yoğun biçimde tüylü ve genellikle geniş biçimde mızraksı olması ayırt edicidi özelliğidir.
Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Tanımı
Serapias orientalis sağlam yapılı ve genellikle 10 ila 30 cm büyüyebilen bir bitkidir. Taban ve gövde yaprakları zaman zaman mor lekeli, 4 ila 8 adet, mızraksı, 5 ila 14 cm uzunluğunda, 1,2 ila 2 cm genişliğinde ve kavisli, yayılıcı ya da diktir. Bırahte iri, neredeyse külahla eşit uzunlukta ve onunla aynı renktedir. Çiçek durumu sıklıkla soluk, yumurtamsı, sıkı ve kısadır. Çiçekler 3 ila 8 adet ve görece iridir. Külah yatay ila hafifçe diktir. Çanak yapraklar hafifçe omurgalıdır. Taç yapraklar hafifçe kısa, bizsi ve mor menekşe renklidir. Dudak aşıboyası ila soluk, kahverengimsi sarı, zaman zaman kiremit kırmızısı renklidir. Hipokil böbreksi ila yüreksidir. Dilimizde dillikulak adı ile bilinmektedir.
Nektarı yoktur. Ancak çiçeklerinin boru şeklindeki koyu renkli miğferi, güneş ısısını hapseder. Geceleri dışarıdan 2-3 derece daha sıcak olan bu odacıklar, böcekler (Ceratina cinsi gibi) için bir otel odası işlevi görür. Otelden ayrılan böcek, yanında sırtına yapışan polenleri de taşır. Çiçeklerin kırmızı, mor ve pas rengi tonlarında olması da karanlıkta otelin güvenli bir sığınak gibi görünmesini sağlar.
Dudaktaki tüyler de bir nevi oda kapısı işlevi görür ve ayrıca böceğin tutunmasını kolaylaştırır.
Adını, Greko-Mısır tanrısı Serapis’ten (Σάρᾱπις) almaktadır. Serapis’in kadim Mısır tanrısı Osiris’in sonraki dönemdeki karşılığı olduğu varsayılmaktadır. Öküz tanrı Apis, Osiris’in yeryüzündeki simgesi olduğu düşünülerek Osirapis olarak adlandırılmıştır. Serapias türlerinin çiçekleri de yüzeysel olarak antik Apis tasvirlerini andırmaktadır. Cinse önerilen Türkçe resmî ad sağırkulağı olmakla birlikte yukarıdaki bağıntı göz önüne alındığında, sığırkulağı isimlendirmesi daha mantıklı gözükmektedir. Epitet Latince doğulu anlamına gelmektedir ve açık bir şekilde türün yayılış alanına dikkat çekmektedir.
Bu bitkinin tohumdan çiçek açacak hale gelmesi için geçen süre yılları bulmaktadır. Yerinden söküldüğünde hem ilişkiye girdiği mantarlarla bağlantısı koparılacağı için yaşatılması güçtür hem de yıllara dayanan bir emek yok edilmektedir.
Doğadaki orkidelerin her ne sebeple olursa olsun toplanması kanunla yasaklanmıştır ve ciddi maddi müeyyidesi bulunmaktadır. Ayrıca orkideler Kocaeli biyoçeşitliliğinin kritik halkaları arasındadır. Bu nedenle toplamaktan ve bulunduğu yeri tahrip etmekten kaçının.
Biyocoğrafik dağılım ve ekolojik profil
🌍 Coğrafi Dağılım
Bu tür, Doğu Akdeniz havzasından Kafkasya'ya kadar olan bölgede yayılış göstermektedir.
🧬 Takson Kartı
🌱 Ekolojik Profil
Çalılık, makilik, çayırlar
Geofit
Mart – Mayıs
15 Mayıs 2026 • Kandıra • 5 m • Deniz kıyısı
🗺️ Türkiye gözlemleri
Orchidaceae (Salepgiller) ailesine bağlı bitkiler ülkemizde genel olarak “salep” ve “orkide” olarak bilinirler. Salep (ثعلب) kelimesi Arapça orijinli iken, orkide (ὄρχις) kelimesi Yunanca mahreçlidir. Orkide kelimesi testis/taşak anlamını verir ve birçok orkide türünde görülen bölünmüş yumru yapısına işaret eder. Salep ise, Arapçada tilki anlamını verir. Beri taraftan bu ismin Arapçadaki hali husya el-sa’leb’tir (خصي الثعلب). Bu da tam olarak tilki taşağı anlamına gelir. Zamanla bitkilerin tam adının ilk kelimesi kullanımdan düşmüş ve sadece salep kelimesi kalmıştır.
Fotoğrafları
Sitede yer alan bitkisel kullanım bilgileri yalnızca bilgilendirme ve kültürel aktarma amacı taşımaktadır. Herhangi bir bitkiyi tıbbi amaçla kullanmadan önce mutlaka bir hekime, eczacıya, fitoterapi konusunda eğitimli bir uzmana veya ilgili sağlık profesyoneline danışılması gerekmektedir.
Leave a Comment