Şeker kamışı ve şeker pancarı yaygınlaşmadan önce, kökleri doğal tatlandırıcı olarak kullanılırdı. Nişastası soğuğa maruz kaldığında şekere dönüşen bu kök, hasat edilmeden toprakta bırakılrısa, ikinci yılında odunsu ve yenmez hale gelmektedir. Benzer biçimde patatesin yaygınlaşması da taksonun zaten sınırlı olan mutfak değerini sona erdirmiştir.
Cins için önerilen kelemenkeşir adındaki keşir, dilimizde havuç anlamına gelen keşürün bir varyantıdır. Kelemen ne demek, bilmiyorum. Sanırım kelimenin aslı lahana anlamına gelen kelem olacak. Yani kelemkeşir. Bu da Libanotis pyrenaica‘nın adlarından biri, bu cinsle ilgili değil.
Yaprakları ve gövdeleri, ciltte güneş ışığına maruz kaldığında fotodermatit (kabarcık ve yanıklara) neden olabilen yüksek konsantrasyonda furanokumarin içermektedir.
Cins adı Latince toprak gıdası anlamına gelir. Bitkinin yer altındaki kökü (yabani havuç) tüketilebilir. Bu kök aynı zamanda tabanda kalın iken aşağı doğru sivrilen yapıdadır ve fide dikmek için toprakta delik açmaya yarayan pastinum adlı el aletini andırmaktadır. Cins adı ile ilgili ikinci senaryo da buna işaret etmektedir.
Pastinaca (Kelemenkeşir) iki ya da çok yıllık bitkilerden oluşan bir cinstir. Kök kalın ya da ince olabilir. Taban yaprakları 1 ila 2 teleksidir. Çiçek kurulu tepede ya da koltuklarda, 3 ila 30 arası kolludur. Şemsiye bileşiktir. Merkez şemsiye çiçekleri erselik, diğer şemsiyelerin çiçekleri genellikle erselik ve erkektir.
Çanak yaprak görülmez. Çiçekler beyazımsı kırmızı ila sarı renklidir. Taç yapraklar yumurtamsı, üst bölümde hafifçe girintili ya da düzdür. Meyve yuvarlak, nadiren eliptik ya da ters yumurtamsı ve sırt bölümünde güçlü biçimde sıkıştırılmıştır.
Merikarpın ortadaki kabarık çizgileri ipliksi, ince iken yanal olanlar kalın ve yakından bitişiktir. Disk kütdişli kenarlıdır. Yağ kanalı valleculaede tek ve dikişizinde iki adettir. Sitilopodyum koniksi, küçük ve hafifçe şişiktir. Karpofor iki parçalıdır.
Kocaeli’ndeki türler
Pastinaca sativa subsp. urens (Şeker havucu) Antikçağdan beridir özellikle yenilebilir kökü nedeniyl…
Read More