Typha angustifolia (Saz)

Tanımı

Genellikle 2 ila 3 metre büyüyebilen bir bitkidir. Yapraklar düz ve dardır. Yaprak ayası 4 ila 8 mm genişliğindedir. Erkek ve dişi çiçek başakları birbirlerinden 1 ila 6 cm uzaklıktadır. Dişi çiçek başakları koyu tarçın kahverengisi renkli, 13 ila 37 cm uzunluğunda ve 1,3 ila 2 cm genişliğindedir. Erkek çiçek başakları dişi çiçek başakları neredeyse aynı uzunluktadır. Olgunlaştıklarında yapraklar kadar uzun belirgin saplar görülür. Çiçekler tek evciklidir. Meyve 1 ila 12 mm uzunluğundadır. Dilimizde saz adı ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Doğal olarak kuzey yarımkürede yayılış gösterir. Sulak alanlarda görülen bitki umumiyetle haziran ve ekim ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 1600 metreye kadar olan rakımlarda il genelinde gözlemlemek mümkündür.

Harita | Sinonimler | Herbaryum

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca kedi kuyruğu anlamına gelmektedir. Cinsin çiçek kurulunun yapısına işaret eder. Bazı kaynaklara göre kelime duman anlamına gelmektedir ve buna göre başakların yanıcılığına işaret etmektedir. Epitet Latince dar yapraklı anlamına gelir ve açık bir şekilde türün cins özelinde ayırt edici özelliğine işaret eder.

Kullanımı

Kök çiğ ya da pişirilerek tüketilmektedir. Kök kurutulup öğütülerek çorbalarda koyulaştırıcı olarak eklenmektedir. Bu toz protein bakımından zengindir ve bisküvi yapımında da kullanılmaktadır. Çiçekli sapların tadı mısıra benzer ve çiğ ya da pişirilerek yenilmektedir. Tohumlarından mutfaklık yağ elde edilmektedir. Sapları bilhassa hasır, sandalye ve şapka gibi eşyların yapımında kullanılmaktadır. Polenleri havai fişek yapımında kullanılır. Dişi çiçekler çıra ikamesi olarak kullanılır.

Polenleri idrar söktürücü, adet kolaylaştırıcı ve kan akışını durdurucudur. Ayrıca böbrek taşlarının tedavisinde dahili olarak kullanılmıştır. Hemen hemen her türlü içi kanama, ağrılı adet dönemi, apseler ve lenfatik kanseri tedavisinde başvurulmuştur. Bunun yanında haricen ishal ve yaralanmalar için kullanılmıştır. Hamileler için reçete edilmemelidir.