Tanımı
Çok yıllık bir bitkidir. Gövdeler dik, boyları 1 metreye kadar, hafif biçimde kanatlı ve çıplak veya minik kısa havlıdır. Yapraklar tek teleksi olup 9 ila 15 adet yaprakçıktan oluşmaktadır. Alt yaprakların yaprakçıkları yumurtamsı ila neredeyse dairesel, kısa saplı, tabanda yüreksi ve derince düzenli testere dişli kenarlıdır. Üst yapraklar daha dar ve belirgin biçimde yüreksi tabanlı değildir. Başaklar eliptik ila neredeyse küresel, 1,2 ila 2,5 cm uzunluğunda, 1 ila 1,6 cm genişliğinde ve bordo ila siyahımsı bordo renklidir. Çanak yapraklar yumurtamsı ila dar biçimde yumurtamsı ve 2,5 ila 4 mm uzunluğundadır. Ercikler 4 adet ve çoğunlukla çanak yapraklarla eşit uzunlukta veya nadiren daha uzundur. Meyve 4 kanatlı ve pürüzsüz yüzeylidir. Dilimizde gambati ve çayır düğmesi adlarıyla bilinmektedir.
Takson kartı
- Plantae (Bitkiler alemi)
- Rosales (Gül takımı)
- Rosaceae (Gülgiller)
- Sanguisorba (Çayırdüğmesi)
Sanguisorba officinalis L.
Gözlem bilgileri
Sanguisorba officinalis doğal olarak Avrays’da yayılış gösterir.🔗 Türkiye’nin doğal bitkisi olmakla birlikte Kocaeli’nin doğal bitkisi değildir. Fotoğraflar bahçemize diktiğimiz örneğe aittir.
Etimoloji
Cins adı Latince kanama durdurucu anlamına gelir. Cinsin stiptik özelliklerine işaret eder. Epitet Latince tedavi edici anlamına gelir. Türün geleneksel olarak tıbbi amaçlarla kullanılmasına işaret eder. Bu terim, bitkinin özellikle tıbbi amaçlarla kullanılması nedeniyle aktar, eczane, hastane, vb. yerlerde satılmasını vurgulamaktadır.
Kullanımı
Genç yapraklar ve çiçek tomurcukları çiğ ya da pişirilerek yenilmektedir. Tadı salatalığa benzer. Taze ya da kurutulan yapraklarından çay elde edilmektedir. Erozyon kontrolü için dikilmiştir. Büzücü etkilidir ve esas olarak kanama durdurucu özelliği nedeniyle kullanılmıştır. Yanık ve egzama vakalarında başvurulmuştur. Yapraklar serinletici ve toniktir, ateş tedavisinde kullanılmıştır. Kök ağrı kesici, büzücü, idrar söktürücü, ateş düşürücü, kanama durdurucu, tonik ve yara iyileştiricidir. Peptik ülser, hematüri, menoraji, kanlı dışkı, dizanteri, ishal, hemoroid ve yanıkların tedavisinde önerilmiştir.
Fotoğrafları
