Nepeta italica (Eşekçayı)

Tanımı

Genellikle 30 ila 80 cm büyüyebilen çok yıllık bir bitkidir. Gövde dik ve genellikle dallıdır. Yapraklar yumurtamsı ila yumurtamsı dikdörtgensidir. Bunlar 1,5 ila 4 cm uzunluğunda ve 1 ila 3 cm genişliğindedir. Yaprak sapı 2 cm uzunluğundadır. Çiçek durumu ıraksak olan ve çok sayıda çiçek bulunduran halka biçimindedir. İkincil bırahteler şeritsi mızraksı ila şeritsi eliptik, 4,5 ila 8 mm uzunluğunda, 1 ila 2,2 mm genişliğindedir. Bunlar sıklıkla sert ve kıvrık, mukronat, genellikle geniş beyaz zarsı kenarlıdır.

Çanak tüpsü, üst bölümde daha geniş, 7 ila 9 mm uzunluğunda, yeşil ya da morumsu, salgılı sivilceli ve hafifçe kavislidir. Dişleri şeritsi mızraksı, sipsivri uçlu ve 3 mm uzunluğundadır. Taç beyaz renkli, 11 ila 12 mm uzunluğundadır. Tüpü dar, üst bölümde daha geniş ve kavislidir. Fındıkçıklar dikdörtgensi, üç köşeli, 1,5 ila 2 mm uzunluğunda, 1 mm genişliğinde ve sivilcelidir. Dilimizde eşek çayı adıyla bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Bitki doğal olarak İtalya ile Irak arasında kalan bölgede yayılış gösterir. Çalılık, yamaçlar ve dere kenarında görülmektedir. Umumiyetle mayıs ve temmuz ayları arasında çiçek açmaktadır. Bitkiyi deniz seviyesinden 1300 metreye kadar olan rakımlarda gözlemlemek mümkündür. İzmit ilçesinden kayıt bildirilmiştir ancak biz henüz göremedik. Kayıt tarihi net olmamakla birlikte Kocaeli ili bazı coğrafi değişiklikler yaşamıştır. Önceden Kocaeli sınırları içinde olan bazı yerleşim bölgeleri günümüzde İstanbul, Yalova ve Sakarya gibi illerin sınırları içinde kalmaktadır. TUBİVES gibi Flora of Turkey’den yararlanılarak oluşturulmuş veri tabanlarında, vaktiyle Kocaeli sınırları içinde yer alan Altınova, Pendik, vb. yerleşim birimlerinden yapılan bitki kayıtları Kocaeli’nde gösterilmektedir ve bu haliyle güncel değildir. Örnek görsel Gideon Pisanty’in izni ile kullanılmıştır.

Harita | Alttürler | Sinonimler

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca Nepete anlamına gelir. Antikçağda önemli bir Etrüsk şehri idi. Günümüzdeki adı Nepi’dir. Epitet Latince İtalya anlamına gelir. Türün tip yerine işaret eder. Özgün tanımda bu “Habitat in Italia” olarak belirtilmiştir.

Nepeta italica L. | Sp. Pl.: 571 (1753).