Tanımı
Genellikle 175 cm uzamaktadır. Yapraklar su içinde, 1,5 cm. ila 3,5 cm uzunluğundadır. Tek evcikli bir bitkidir ve çiçekler yaprak koltuklarında belirir. Erkek çiçekler başağın üstünde, dişi çiçekler ise altındadır. Bunlar başak halinde, 5 cm ila 15 cm uzunluğunda ve suyun üzerindedir. Gövde yeşil, kırmızımsı kahverengi ya da beyazımsı pembe renkli olur. Yapraklar zeytin yeşili renginde ve 5 cm uzunluğundadır. Günümüzde özellikle akvaryum ticaretindeki değeri nedeniyle dünyanın büyük bölümüne dağılmıştır. Kısa sürede yayılarak hem yerli su bitkileri hem de su canlıları üzerinde olumsuz etkilere neden olur. Kökleri çiğ ya da pişirilerek tüketilir. Sakinleştirici ve ateş düşürücü etkisi vardır. Dilimizde başaklı su civanperçemi ve tilki kuyruğu adları ile bilinmektedir.
Takson kartı
- Plantae (Bitkiler alemi)
- Saxifragales (Taşkıran takımı)
- Haloragaceae (Sucivanperçemigiller)
- Myriophyllum (Sucivanperçemi)
Myriophyllum spicatum L.
Gözlem bilgileri
Myriophyllum spicatum doğal olarak Asya, Afrika ve Avrupa’da yayılış gösterir ancak günümüzde Amerika’ya da dağılmıştır.🔗 Tatlı su kaynaklarında görülen bitki umumiyetle mayıs ve temmuz ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi 100 ila 1600 metreye kadar olan rakımlarda İzmit, Kandıra ve Kartepe ilçelerinde gözlemlemek mümkündür.
Etimoloji
Cins adı Antik Yunanca sayısız yapraklı anlamına gelir. Türün yapraklarının çokluğuna işaret eder ve civanperçemi (Achillea) bağıntısı da bununla ilgilidir. Cinsin Türkçe adı olan sucivanperçemi, İngilizce yaygın adı olan water milfoilin tercüme edilmiş hali gibi gözükmektedir. İki durumda da yapraklarının çok sayıda olmasına işaret edilir ve bu bin yapraklı Achillea millefolium (civanperçemi) türü ile benzerliğe işaret eder. Epitet Latince başak anlamına gelir ve açık bir şekilde türün çiçek durumunun yapısına dikkat çekmektedir. İkili adlandırma öncesi adı “Millefolium aquaticum pennatum spicatum”dur.
Türk Uygarlığındaki yeri
Miryâfillûn (مريافلن), bitkinin Antik Yunancadaki karşılığı olan muriophullon (μυριόφυλλον)’dan alınmıştır ve bin yapraklı anlamını verir.
Dioscorides, yüksekten düşme vakalarında kullanıldığını, iltihap giderici ve yara iyileştirici olarak yararlanıldığını aktarmıştır. Bin yapraklı olduğu belirtilen bitkiden ayrıca iltihap giderici olarak faydalanılmıştır.
Rezene yapraklarını andıran yaprakları gövdeyi sarar, adını da bundan alır. Gövde hafifçe sarı renkli ve içi boştur. Sulak alanlarda yetişir. Taze ya da kurusu sirke ile uygulanırsa taze yaraların iltihaplanmasını engeller. Düşme vakalarında su ve tuz ile içirilmiştir. DI 4-114.
© Doğan, Hüseyin (2023). Anadolu Türk Uygarlığında Bitkiler (XIII-XV. yy.). Yayımlanmamış Doktora tezi, Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli, s.544.
Fotoğrafları
Leave a Comment