Lysimachia nummularia (Sarıkız)

Tanımı

Genellikle 15 ila 70 cm büyüyebilen bir bitkidir. Gövde sürünücü, çıplak ve kırmızımsı salgılarla bezelidir. Ancak sürgünleri vasıtasıyla geniş alanlara yayılabilir. Yapraklar almaşlı ya da karşılıklı dizilişli ve sapları 2 ila 4 mm uzunluğundadır. Yaprak ayası genişçe yumurtamsı ila yuvarlak, 1 ila 3,5 cm uzunluğunda, 0,5 ila 3,5 cm genişliğinde, tabanı yuvarlak ve kenarı düzdür. Çiçekler orta yaprakların koltuklarında belirir, sarı renkli, kupa şekilli ve 2 cm çapındadır. Çanak ve taç yapraklar beş adettir. Taç sarı renkli, çansı ila kaşıksı ve 1 ila 1,5 cm uzunluğundadır. Kapsül nadiren belirir ve 5 ya da 6 valflidir. Yaprak ve çiçeklerinden çay elde edilir. Yaraları iyileştirmede kullanılır. İskorbüt hastalığı önleyici, büzücü ve idrar söktürücüdür. Gut vakalarında ve kanama durdurucu olarak başvurulmuştur. Dilimizde sarıkız, altın kolye ve para otu adları ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Lysimachia nummularia doğal olarak Avrupa’da yayılış gösterir ancak günümüzde Amerika ve Uzakdoğu’ya da dağılmıştır. Nemli bölgeler ve sulak alanlarda görülen bitki umumiyetle nisan ve eylül ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 400 metreye kadar olan rakımlarda il genelinde gözlemlemek mümkündür.

Harita | Sinonimler | Herbaryum

Etimoloji

Cins adı Büyük İskender’in çağdaşı Trakyalı kral Lisimahos onuruna adlandırılmıştır. Kızgın bir boğa tarafından kovalanan kral, hayvanı bir kargaotu ile sakinleştirerek saldırısından korunmuştur. Bitkinin kanama durdurucu ve büzücü özelliklerini ilk defa keşfeden de odur. Bazı kaynaklara göre cins adı Antik Yunanca çözülme ile çekişme kelimelerinden oluşturulmuştur ve cinsin rahatlatıcı özelliklerine dikkat çekilmektedir. Epitet Latince madeni para anlamına gelir. Türün yaprak ve özellikle altın renki çiçeklerinin yapısına işaret eder. İkili adlandırma öncesi adı “Nummularia major lutea”dır.