Lavandula angustifolia (Lavanta)

Tanımı

Genellikle 2 metre büyüyebilen güçlü kokulu ve aromatik bir bitkidir. Dallar gri kahverengi ila koyu kahverengidir ve kabuk boyuna dökülmektedir. Yapraklar çiçek açan sürgünlerde geniş aralıklarla dizili iken yapraksı sürgünlerde küme halinde, şeritsi ya da mızraksı şeritsi, gri yıldızsı kaba tüylü, tabanları dal, çok kısa saplı, kenarları düz ve katlı, uçları küt, 2 ila 6 cm uzunluğunda ve 4 ila 6 mm genişliğindedir. Çiçek halkaları çok sayıda, 6 ila 10 adet çiçekli ve çiçek durumu sapı başakların üç katı uzunluğundadır.

Çanak yumurtamsı tüpsü ya da tüpsü, 4 ila 5 mm uzunluğunda, 13 damarlı, dış yüzeyi yoğun biçimde gri yıldızsı kaba tüylü, üst dudak düz ve alt dudak eşit biçimde dört dişlidir. Taç mavi renkli, 8 ila 10 mm uzunluğunda, 13 damarlı, dış yüzeyi yoğun biçimde kaba tüylü, tabanı neredeyse çıplak, boğaz ve aya salgılı tüylü, üst dudak düz ve alt dudak yayılıcıdır. Fındıkçıklar dört adet ve pürüzsüzdür. Dilimizde lavanta çiçeği adı ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Bitki doğal olarak İspanya ile İtalya arasında kalan bölgede yayılış gösterir. Ancak günümüzde dünyanın büyük bölümünde yetiştirilmektedir. Yol kenarı, park ve bahçelerde görülür. İl genelinde yaygın olarak gözlemlenmiştir. Temmuz ve eylül ayları arasında çiçek açar. Deniz seviyesinden 900 metreye kadar olan rakımlarda gözlemlenebilir.

Harita | Alttürler | Herbaryum

Etimoloji

Cins adı Latince yıkama anlamına gelir ve bu bağlamda cinsin banyo esanslarında kullanılmasına işaret eder. Epitet Latince dar yapraklı anlamına gelir. Açık bir şekilde türün yaprak yapısına işaret eder. Özgün tanımda bu “foliis lanceolato linearibus” olarak belirtilmiştir.

Kullanımı

Yaprak, taç yaprak ve çiçekli saplar çiğ olarak tüketilmektedir. Salata ve çorbalara çeşni olarak katılmaktadır. Lavanta yağı elde edilmektedir. Bitki çayı olarak içilmektedir. Taç yaprak ve yağından sabun elde edilmektedir. Bunun yanında yağı parfüm yapımında kullanılmaktadır. Ayrıca bitki fare ve böcek kovucudur. Sinir sistemi üzerinde rahatlatıcı etkiye sahiptir. Yara ve yanıkları iyileştirmek için deriye doğrudan uygulanabilen bir antiseptiktir. Elde edilen yağ spazm çözücü, aromatik, gaz giderici, safra söktürücü, idrar söktürücü, sinirleri yatıştırıcı, yatıştırıcı, uyarıcı, mide ağrısı giderici ve toniktir. Diğer yandan çok etkili bir onarıcıdır. Baş ağrısına iyi gelir. Banyo suyuna eklenmektedir. Yılan zehirlerine karşı güçlü bir panzehirdir.