Hesperis matronalis (Akşam yıldızı)

Tanımı

İki ya da nadiren çok yıllık bir bitkidir. Gövdeler uzun, 1 metreye kadar, dik, uzun salgısız basit ve kısa salgılı ya da salgısız basit tüylüdür. Alt yapraklar dişli ila neredeyse düz kenarlıdır. Gövde yaprakları almaşlı dizilişli ve kısa saplı ya da sapsız olup sarılıcı değildir. Çanak yapraklar 6 ila 8 mm uzunluğundadır. Taç yapraklar leylak ila beyaz renkli ve 11 ila 21 mm uzunluğundadır. Çiçekler gösterişli, iri ve kokuludur. Meyve yükselici diktir. Yapraklar C vitamini açısından zengindir ve genç yapraklar salatalara eklenmektedir. Sürgünler ve tomurcuklar da yenilmektedir. Yapraklar ayrıca terletici ve idrar söktürücüdür. Tohumlarından elde edilen yağ parfümeride kullanılmaktadır. Dilimizde akşam yıldızı adıyla bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Bitki doğal olarak İspanya ile Kafkasya arasında kalan bölgede ayılış gösterir. Ancak günümüzde kuzey yarımkürenin büyük bölümüne dağılmıştır. Yamaçlar, alpin çayrlar ve kayalık alanlarda görülen bitki umumiyetle haziran ve temmuz ayları arasında çiçek açmaktadır. Bitkiyi 1000 ila 1500 metreye kadar olan rakımlarda Kartepe ilçesinde gözlemlemek mümkündür.

Harita | Alttürler | Sinonimler | Herbaryum

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca akşam anlamına gelmektedir ve bu bağlamda cinse bağlı bazı türlerin kokuların akşam vakitlerinde daha yoğun olmasına işaret etmektedir. Epitet Latince kadına özgü anlamına gelmektedir. Kelime, evli kadınların tanrıçası olan Juno’nun lakaplarından biridir. Bu durumda bitki Juno’ya adanmış olmalıdır. Ayrıca Matronalis, Roma’da bahar mevsiminin kutlandığı bir festivalin adıdır. Muhtemelen çiçekler bu festivalde de kullanılıyordu.