İçeriğe geç

Colchicum bivonae (Öksüz oğlan)

Öksüzoğlan


Anahtar kelimeler: Zehirli bitkiNadir bitkiAkdeniz elementi.

Dolaşım

Bitkiler › Zambak takımı › Acıçiğdemgiller › Acıçiğdem › Öksüzoğlan

Dağılımı

Bitki doğal olarak doğu Akdeniz havzasında yayılış gösterir.

Genel bilgiler

Kormusu dik, yumurtamsı ila yarı küresel, 2,5 ila 6 cm uzunluğunda ve 2,5 ila 4 cm genişliğindedir. Dış gölek kağıtsı ve koyu kahverengidir. Çiçek ve yapraklar farklı zamanlarda görülür. Yapraklar 4 ila 11 arası sayıda, neredeyse dik, dilsi ila şeritsi mızraksı, 20 ila 30 cm uzunluğunda ve 2 ila 3 cm genişliğinde, tepede yuvarlak ya da küttür. Çiçekler 1 ila 4 arası sayıda ve çan biçimlidir. Çiçek örtüsü gül mor renklidir. İplikçik beyaz ila sarı renkli, 1 ila 3 cm uzunluğundadır. Başçık mor ila kahverengi renklidir. Kapsül 3,5 ila 4 cm uzunluğunda ve 2 ila 2,5 cm genişliğinde, dikdörtgensi ve kahverengidir. Tohumlar küresel ve kahverengidir.

Gözlem

Alpin çayırlar, kayalık yamaçlar ve orman açıklıklarında görülür. Kocaeli için nadir bir türdür. Başiskele ilçesinde gözlemlenmiştir.

Yaygın adları

Öksüzoğlan.

Çiçek zamanı

Ağustos-Kasım ayları.

Yükseklik

200-1300 metre arası.

Etimoloji

Colchicum, adını Kolhis kralı Aetes’in kızı Midia’dan (Μήδεια) almaktadır. Bitkiler konusunda oldukça bilgili olan Midia, aynı zamanda bitkilerden elde edilen zehirler konusunda da yetenekliydi. Bahçesinde çöpleme, zakkum, güzelavratotu, baldıran ve yüksükotu gibi çeşitli zehirli bitkileri yetiştirmekteydi. Aphrodite’nin isteği ile maceralarında Jason’a eşlik eden Midia, acı çiğdem kökünden elde ettiği bir iksir ile Jason’un uzuvlarını ve silahlarını ovarak, O’nun cesaret ve güç gerektiren görevleri yerine getirmesini sağlamıştır. Ancak kendinden daha genç bir kadın yüzünden Jason tarafından terk edilince hem o kadını hem de çocuklarını acı çiğdem bitkisinden elde ettiği zehirle öldürür. Acı çiğdem soğanı zehirlidir ve tüketildiğinde ölümcüldür. Gerek Dioscorides, gerekse Plinius bitkinin bilinen tek panzehrinin inek sütü olduğu konusunda hemfikirdir. Acıçiğdem, zehri nedeniyle antikçağda oldukça popüler bir bitkiydi. Hatta ağır çalışma koşullarından bıkan köleler, bu bitkinin soğanını tüketerek intihar ediyorlardı. Zehirli olmasıyla acıçiğdemler, aynı zamanda tıbbi açıdan oldukça yararlıydı. Antikçağda bu bitkiler her türden hastalığın çaresi olarak görülüyordu. Avrupa’da uzun yıllar boyunca acıçiğdem çiçekleri, her türden hastalığa karşı bağışıklık kazandıracağı inancıyla, yeni doğan çocukların boynuna sürülmüştür. Tür adı Latince “Antonino de Bivona-Bernardi’ye” anlamına gelir. 24 Ekim 1778 – 7 Temmuz 1837 tarihleri arasında yaşamış İtalyan bitki bilimci. İtalya florası ile ilgili kapsamlı yayınlar kaleme almıştır ve L’Iride (Süsen) dergisinin kurucusudur.

Dikkat

Fotoğrafları

Literatür

Adnotationes Catalogus Plantarum Boccadifalco 4. 1821. Guss.

Bir Yorum Yazın