Yaprakların çiçeklerden farklı dönemde çıkması, çiçeklerin güz ve kış aylarında açması ve damalı olması ayırt edici özelliğidir.
Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Tanımı
Kormusu dik, yumurtamsı ila yarı küresel, 2,5 ila 6 cm uzunluğunda ve 2,5 ila 4 cm genişliğindedir. Dış gölek kağıtsı ve koyu kahverengidir. Çiçek ve yapraklar farklı zamanlarda görülür. Yapraklar 4 ila 11 arası sayıda, neredeyse dik, dilsi ila şeritsi mızraksıdır. Bunlar 20 ila 30 cm uzunluğunda ve 2 ila 3 cm genişliğinde, tepede yuvarlak ya da küttür. Çiçekler 1 ila 4 arası sayıda ve çan biçimlidir. Çiçek örtüsü gül mor renklidir. İplikçik beyaz ila sarı renkli, 1 ila 3 cm uzunluğundadır. Başçık mor ila kahverengi renklidir. Kapsül 3,5 ila 4 cm uzunluğunda ve 2 ila 2,5 cm genişliğinde, dikdörtgensi ve kahverengidir. Tohumlar küresel ve kahverengidir. Dilimizde öksüzoğlan adı ile bilinmektedir.
Çiçeklerdeki damalı desenler, zayıf ışık koşullarında bile kolayca fark edilebilir ve tozlaştırıcı böcekler için bir yol gösterici görevi görür.
Bitki sert yaz koşullarından korunmak için çiçeklerini sonbaharda açar, tohumlarını oluşturur ve kışa böyle girer. İlkbaharda ise yapraklarını çıkararak yaz boyunca fotosentez yapar ve soğanını besler. Yaz sıcağı bastırdığında ise yapraklar tamamen yok olur.
Cins adını Kolhis kralı Aetes’in kızı Midia’dan alır. Bitkiler konusunda oldukça bilgili olan Midia, aynı zamanda bitkilerden elde edilen zehirler konusunda da yetenekliydi. Bahçesinde çöpleme, zakkum, güzelavratotu, baldıran ve yüksükotu gibi çeşitli zehirli bitkileri yetiştirmekteydi. Afrodit’in isteği ile maceralarında Jason’a eşlik eden Midia, acı çiğdem kökünden elde ettiği bir iksir ile Jason’un uzuvlarını ve silahlarını ovarak, O’nun cesaret ve güç gerektiren görevleri yerine getirmesini sağlamıştır. Ancak kendinden daha genç bir kadın yüzünden Jason tarafından terk edilince hem o kadını hem de çocuklarını acı çiğdem bitkisinden elde ettiği zehirle öldürür. Dioscorides bitkilerin Colchis’de yaygın olarak görüldüğünü ve bu nedenle bu adı aldıklarını yazar. Tür 24 Ekim 1778 – 7 Temmuz 1837 tarihleri arasında yaşamış İtalyan bitki bilimci Antonino de Bivona-Bernardi’ye adanmıştır. Özellikle İtalya florası ile ilgili kapsamlı yayınlar kaleme almıştır ve L’Iride (Süsen) dergisinin kurucusudur.
Bütün parçaları, özellikle soğanı zehirlidir. Kusmaya, şiddetli ishale, mide ve bağırsakta ciddi inflamasyon ve ölüme neden olabilir. Ayrıca kormus bazı insanlarda deri alerjisine neden olabilir.
Bu türe oldukça benzeyen endemik türler bulunmaktadır. Bu nedenle toplamaktan ve bulunduğu yeri tahrip etmekten kaçının.
Biyocoğrafik dağılım ve ekolojik profil
🌍 Coğrafi Dağılım
Bitki doğal olarak İtalya ile Türkiye arasında kalan bölgede yayılış göstermektedir.
🧬 Takson Kartı
🌱 Ekolojik Profil
Alpin çayırlar, kayalık yamaçlar, orman açıklıkları
Geofit
Ağustos – Kasım
06 Eylül 2024 • Kartepe • 1350 m • Yayla
🗺️ Türkiye gözlemleri
Bitki için önerilen öksüz oğlan adı, özellikle yüksek rakımlarda diğer bitkiler çoktan öldüğü için yalnız başına çiçek açması ile ilgilidir. Ayrıca özellikle bu cins yayladan inme zamanının geldiğini haber vermesi ile de bilinir. Bu durumda yayladakiler ayrılarak çiçeği kendi başına bırakmaktadır.
Fotoğrafları
Sitede yer alan bitkisel kullanım bilgileri yalnızca bilgilendirme ve kültürel aktarma amacı taşımaktadır. Herhangi bir bitkiyi tıbbi amaçla kullanmadan önce mutlaka bir hekime, eczacıya, fitoterapi konusunda eğitimli bir uzmana veya ilgili sağlık profesyoneline danışılması gerekmektedir.
Leave a Comment