Cistus (Laden)

Tanımı

Cistus (Laden) genellikle 50 ila 250 cm büyüyebilen çalılardan oluşan bir cinstir. Tüy örtüsü basit, zaman zaman küme halinde ve salgılı ya da salgısızdır. Yapraklar her dem yeşil, karşılıklı dizilişli, genellikle sert yüzeyli, 2 ila 8 cm uzunluğunda, saplı ya da sapsız, yaprak ayası tabandan 1 ya da 3 damarlı ve kenarları zaman zaman katlı ve/veya dalgalıdır. Yapraklar labdanum adı verilen oldukça aromatik bir reçine ile kaplanmıştır. Çiçek durumu tek çiçekli ya da yalancı şemsiye halinde ve akrepsi talkımlar halindedir. Çiçek sapı vardır ya da yoktur ve bırahte vardır ya da yoktur.

Çiçekler chasmogamoustur. Çanak yapraklar zamanla dökülücü ve 3 ya da 5 adettir. Taç yapraklar mor, kırmızı beyaz ya da pembe renklidir. Ercikler 50 ila 150 adet, iplikçikler serbest ya da tabandan bitişik, karpeller 5 ya da 6 ila 12 adet, boyuncuk yok ya da bir adet, tepecik bir adet ve top başlı ya da kesiktir. Kapsül 5 ila 12 adet valflidir. Tohumlar kapsül başına 10 ila 800 adettir. Cins Akdeniz havzasına özgüdür ancak günümüzde Amerika ve Avustralya’ya da dağılmıştır.

Plinius: Laden (Cistus), bitkisinden parfümeri ve ilaç alanlarında kullanılan bir tür reçine elde edilir ve ladanum olarak bilinir. (Cinse ait bitkiler Türkçe’ye ‘laden’ olarak geçmiştir). Bu reçine tesadüfen keşfedilmiştir: Keçiler özellikle kokulu olan çalıların yapraklarından hoşlanır. Bitkinin filiz ve meyvesinin tatlı suyu keçinin tüylerine yapışır, bunlar daha sonra güneşte kurur ve bunlar taraklarla keçilerden toplanır; bu nedenle ithal edilen ladanum içinde keçi kılları görülür.

Etimoloji

Cins Antik Yunanca sepet anlamına gelir. Cins üyelerinin sepet yapımında kullanılmasına işaret eder. Söylenceye göre Medusa, Poseidon’u Kisthene’de (Günümüzde Balıkesir ilçesine bağlı Gömeç ilçesinin civarı) ladenlerin olduğu bir kayalıkta karşılamıştır. Bitkinin adı da bu yerleşim yerinden gelmektedir.

Kocaeli’deki türler