Tanımı
Genellikle 15 ila 60 cm büyüyebilen rizomlu ve çok yıllık bir bitkidir. Gövde çoğunlukla altta dalsız, ince, yeşil renkli, seyrek biçimde kıllı ya da ülgerli ila neredeyse çıplaktır. Yapraklar karşılıklı dizilişlidir. Bunlar basit, yumurtamsı, 4 ila 10 cm uzunluğunda, 1,5 ila 6,5 cm genişliğindedir. Tabanda kesik ya da hafifçe yüreksi, ucu uzun sipsivri, kenarı seyrekçe ila sığca minik dişli ve yaprak sapı 1 ila 5 cm uzunluğundadır. Çiçek durumu salgılı havlıdır.
Çiçek sapı meyve zamanı 4 ila 8 mm uzunluğunda ve geriye kıvrıktır. Hipantiyum ince ve 1 ila 1,2 mm uzunluğundadır. Çanak yapraklar 2 ila 4,5 mm uzunluğunda, 1 ila 3 mm genişliğinde ve mukronattır. Taç yapraklar kamamsıdır. Bunlar 2 ila 4 mm uzunluğunda, 2,2 ila 5 mm genişliğinde ve tepede çentiklidir. Tepecik derince iki loblu ve beyaz ya da kırmızımsıdır. Kapsül 3 ila 4 mm uzunluğunda, 2 ila 2,5 mm genişliğinde, 2 bölümlü, tabanda daralıcı ve yoğun biçimde beyaz renkli kancalı tüylüdür. Romatizma, gut, enfeksiyonlar, yaralanmalar ve ateş tedavisi için başvurulur. Dilimizde kankurutan adı ile bilinmektedir.
Gözlem bilgileri
Bitki doğal olarak Avrupa ile Orta Asya arasında kalan bölgede yayılış gösterir. Dere kenarı, yol kenarı ve ormanlık alanlarda görülmektedir. Umumiyetle haziran ve eylül ayları arasında çiçek açmaktadır. Bitkiyi 200 ila 1600 metreye kadar olan rakımlarda il genelinde gözlemlemek mümkündür.
Harita | Sinonimler | Herbaryum
Etimoloji
Cins adı Yunanca şahin (κίρκος) kelimesinden türetilmiştir ve büyücü Kirke’ye adanmıştır. Kirke ile ilgili elde olan bilgilerin önemli bir bölümü Homeros’un Odysseia’sı mahreçlidir. Troya Savaşı sonrası memleketi İthaka’ya dönmeye çalışan Odysseus, arkadaşları ile Kirke’nin adasını çıkarlar. Kirke, Odysseus’un adamlarını domuza çevirir. O da Kirke’yi kendine âşık ederek adamlarını kurtarır. Buna göre bitkinin kökünden çok güçlü bir aşk iksiri elde edildiği ve Kirke’nin büyülerini yapmak için bu bitkiden faydalandığı düşünülmektedir. Epitet Latince Paris, Fransa anlamına gelir. Paris şehri antikçağda cadılar şehri olarak bilinirdi. Cins adında olduğu gibi bitkinin büyü alanında kullanıma işaret eder.
Fotoğrafları
Circaea lutetiana L. | Sp. Pl.: 9 (1753).
Leave a Comment