Tanımı
Genellikle 15 ila 25 metre büyüyebilen bir bitkidir. Gövde ince olup 40 cm çapa ulaşabilir. Kabuk başlangıçta kahverengi iken zamanla beyaza döner. Genç dallar sarkıktır. Yaprak ayası genişçe yumurtamsı ila baklavamsı, 3 ila 7 cm uzunluğunda, 2,5 ila 5 cm genişliğinde, tabanı kamamsı, kenarları testere dişli, uçları sipsivri ve yüzeyleri çıplak ila seyrek biçimde havlıdır. Tek evcikli bir tür olup, erkek ve dişi kedicikler aynı ağaçta bulunur. Dilimizde huş ağacı adı ile bilinmektedir.
Gözlem bilgileri
Bitki doğal olarak Kuzey yarımkürede yayılış gösterir ancak günümüzde güney yarımküreye de dağılmıştır. Ormanlık alanlarda ve kayalık yamaçlarda görülen bitki umumiyetle nisan ve mayıs ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi 1100 ila 1600 metreye kadar olan rakımlarda İzmit ilçesinde gözlemlemek mümkündür.
Harita | Alttürler | Sinonimler | Herbaryum
Etimoloji
Cins adı Latince katran anlamına gelir. İlk defa Plinius tarafından kullanılmıştır, kabuğundan katran damıtılmasına işaret eder. Epitet Latince sarkık anlamına gelir. Genç dalların sarkık olmasına işaret eder. Özgün tanımda bu “ramis flaccidis pendulis” olarak belirtilmiştir.
Kullanımı
İltihap giderici, safra söktürücü ve terleticidir. Kabuk idrar söktürücü ve müshil etkilidir. İç kabuktan elde edilen bir yağ büzücüdür ve çeşitli cilt rahatsızlıklarının, özellikle egzama ve sedef hastalığının tedavisinde kullanılmıştır. Tomurcuklar balzamiktir. Yapraklar kandaki kolesterol seviyesini düzenleyici ve idrar söktürücüdür. Yapraklar demlenerek gut ve romatizma tedavisinde kullanılır, ayrıca böbrek taşlarını düşürücü etkisi vardır.
Ağaçtan çıkan katranın cildi tahriş edebileceği rapor edilmiştir. Ödemi olanlar ile böbrek veya kalp fonksiyonları zayıf olan hastalar uzak durmalıdır. İç kabuk öğütülüp pişirildikten sonra çorba ya da ekmek yapımında kullanılır. Özsuyu tatlıdır ve çiğ ya da pişirilerek tüketilmektedir. Yapraklarından çay elde edilmektedir. Reçinesi böcek kovucu olarak kullanılmıştır. Ekosistem üzerindeki olumlu etkileri nedeniyle dikilmektedir.
Fotoğrafları
Betula pendula Roth | Tent. Fl. Germ. 1: 405 (1788).
Leave a Comment