Tanımı
Genellikle 10 ila 40 cm büyüyebilen tek yıllık bir bitkidir. Gövdeler dik ve tabandan itibaren dallıdır. Yapraklar almaşlı dizilişlidir. Bunlar 2 ya 3 az teleksi veya derin teleksi olup bölümler şeritsi mızraksıdır. Salkımlar gevşek, çok sayıda çiçekli ve kısa saplıdır. Bırahteler dikdörtgensi ila şeritsi dikdörtgensi ve geriye kıvrık meyve sapından daha uzundur. Çanak yapraklar iri, taç uzunluğunun 1/3 ila 1/2 kadar uzunluğunda, yumurtamsı, taçtan geniş ve dişli kenarlıdır. Taç yapraklar dört adet olup üstteki mahmuzlu ve hafifçe yukarı kıvrık iken alttaki düz ya da hafifçe dışa kıvrıktır. İçteki iki taç yaprak ise küçük ve birleşiktir. Taç 7 mm uzunluğunda ve soluk gül renklidir. Meyve küçük, 1,5 ila 1,75 mm uzunluğunda, 1,5 ila 1,75 mm genişliğinde ve pürüzsüz ila hafif biçimde buruşuktur. Tohum meyve başına tek adettir. Dilimizde gül şahtere adı ile bilinmektedir.
Takson kartı
- Plantae (Bitkiler alemi)
- Ranunculales (Düğünçiçeği takımı)
- Papaveraceae (Gelincikgiller)
- Fumaria (Şahtere)
Fumaria kralikii Jord.
Gözlem bilgileri
Fumaria capreolata doğal olarak Doğu Akdeniz havzasında yayılış gösterir.🔗 Ancak günümüzde Batı Avrupa’ya da dağılmıştır. Kayalık yamaçlar ve tarlalarda görülmektedir. Umumiyetle nisan ve mayıs ayları arasında çiçek açmaktadır. Bitkiyi deniz seviyesinden 1000 metreye kadar olan rakımlarda Gebze ilçesinde gözlemlemek mümkündür.
Etimoloji
Cins adı Latince duman anlamına gelir. Cinsin çiçeklerin yarı saydam renklenmesine atıftır. Özellikle sabah saatlerinde toprağın üzerinden duman çıkıyormuş görünümü sergilerler. Ayrıca cinse bağlı Fumaria officinalis’in dumanı çeşitli rahatsızlıkların tedavisinde kullanılmıştır. Yine başka bir etimolojik bağıntı olarak, bitkilerin göze uygulandığında dumana maruz kalan gözlerde olduğu gibi gözlerin yaşarmasına neden olması gösterilebilir. Daha düşük bir ihtimal olsa da son olarak şu bilgiyi de verelim: Avrupa’da kahinler yer altı ruhlarını çağırmak için ateşe bitkinin saplarını atardı. Cinsin Türkçe adı olan şahtere Farsça orijinlidir ve hükümdar teresi (شاهترج) anlamına gelir. Bitki Arapça kaynaklarda zaman zaman hükümdar baklası (بقلة الملك) olarak anılır. Cinsin Türkçe adı ise bey börkü idi. Epitet, 1813 – 1892 yılları arasında yaşamış Fransız bitkibilimci Jean-Louis Kralik‘e adanmıştır. Özellikle Kuzey Afrika ve Akdeniz havzası floraları üzerine yaptığı çalışmaları ile bilinmektedir.
Fotoğrafları
Leave a Comment