Chrozophora tinctoria (Siğil otu)

Hüseyin Doğan

1 Kasım 2025

Tanımı

Genellikle 30 ila 100 cm kadar büyüyebilen tek yıllık bir bitkidir. Sıklıkla tabanda odunsudur. Yapraklar baklavamsı yumurtamsı ila yumurtamsı mızraksı, 2 ila 9 cm uzunluğunda ve 1 ila 7 cm genişliğinde, tepede sivri ya da küt, tabanda yüreksi ila sığca yüreksi, sığca dişlidir. Yaprak sapı 9 cm uzunluğundadır. Kulakçık 2 ila 5 mm uzunluğundadır. Çiçek kurulu 2 ila 4 cm uzunluğunda ve 4 ila 8 cm genişliğindedir. Erkek çiçek çanak yaprakları şeritsi mızraksı, 4 mm uzunluğunda; taç yaprakları sarımsı, eliptik mızraksı, 4 mm uzunluğunda, 3 ila 12 arası erciklidir. Dişi çiçek çanak ve taç yaprakları erkek çanak yapraklarına benzer. Tohumlar 4 mm uzunluğunda ve soluk gri renklidir. Dilimizde siğilotu ve akbaş adları ile bilinmektedir.

Takson kartı

Plantae (Bitkiler alemi)
Malpighiales (Söğüt takımı)
Euphorbiaceae (Sütleğengiller)
Chrozophora (Siğilotu)

Chrozophora tinctoria (L.) A.Juss.

Gözlem bilgileri

Bitki doğal olarak Akdeniz havzası ile Orta Asya arasında kalan bölgede yayılış gösterir.🔗 Ancak günümüzde Amerika’ya da dağılmıştır. Çalılık, ormanlık alan ve kayalık bölgelerde görülen bitki umumiyetle mart ve eylül ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 1600 metreye kadar olan rakımlarda İzmit ve Gebze ilçelerinde gözlemlemek mümkündür.

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca boya taşıyan anlamına gelir. Bu bağlamda cinsten boya elde edilmesine işaret etmektedir. Epitet Latince boya için anlamına gelir ve açık bir şekilde türden boya elde edilmesine dikkat çekmektedir. Bitkiden özellikle Ortaçağ Avrupa’sında minyatürlü yazmalarında kullanılan mavi-mor renkli boya elde edilmiştir.

Kullanımı

Çiçek, meyve ve özsuyundan yenilebilir bir boya elde edilir. Bitkiden elde edilen kırmızı ve mavi boya tezhip sanatında kullanılmıştır.

Sulak alanların civarında yetişir. Yaprakları Heliotropium europaeum yapraklarına benzer ancak daha yuvarlaktır. Meyvesi sarkıktır ve siğili andırır. Bitki, meyvesi, soda, Hyssopus, tere ve su ile içildiğinde bağırsak kurtlarını atar. Tuzla birlikte sarıldığında siğilleri yok eder. PL 4-191.

Fotoğrafları