Sanguisorba minor subsp. balearica (Kelek ayağı)

Tanımı

Genellikle 10 ila 90 cm büyüyebilen çok yıllık bir bitkidir. Gövde dik, çıplak ya da seyrek tüylü ve seyrek dallıdır. Alt yapraklar tabanda rozet oluşturur. Bunlar dikdörtgensi olup 11 ila 17 adet dairesel ila dikdörtgensi ila yumurtamsı, alt yüzeyde genellikle cılız ya da ipeksi cılız tüylü ve kenarları testere dişli yaprakçığa bölünmüştür. Üst yapraklar birkaç adet, rozet yaprakları ile benzer ancak yaprakçıklar daha dar ve sayıları daha azdır. Çanak yapraklar yeşil renkli ve beyazımsı ya da pembemsi kenarlı, yumurtamsı dikdörtgensi, 2 ila 3 mm uzunluğundadır. Çiçekler top baş halindedir. Hipantiyum sert, fındık benzeri, dört köşeli ve yüzeyi kıvrımlı, buruşuk bir meyve oluşturmaktadır. Dilimizde kelekayağı, küçük çayırdüğmesi, amel otu, kelek otu ve kara göndürme adları ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Sanguisorba minor subsp. balearica doğal olarak Batı Asya, Kuzey ile Güney Afrika ve Avrupa’da yayılış gösterir. Çalılık, çayır ve tarlalarda görülmektedir. Umumiyetle haziran ve temmuz ayları arasında çiçek açmaktadır. Bitkiyi deniz seviyesinden 1600 metreye kadar olan rakımlarda il genelinde gözlemlemek mümkündür.

Harita | Sinonimler

Etimoloji

Cins adı Latince kanama durdurucu anlamına gelir. Cinsin stiptik özelliklerine işaret eder. Epitet Latince küçük anlamına gelir. Türün cins özelinde boyutuna işaret eder. Alt epitet Latince balearica (Taçlı turna) anlamına gelir. Türün çiçek kurulunun turnanın tacını andırmasına işaret eder.

Kullanımı

Genç yapraklar ve çiçek tomurcukları çiğ ya da pişirilerek yenilmektedir. Tadı salatalığa benzer. Taze ya da kurutulan yapraklarından çay elde edilmektedir. Erozyon kontrolü için dikilmiştir. Kök ve yaprakları büzücü, terletici ve kan durdurucudur. Bitki, herhangi bir kanamayı hızla kesen etkili bir yara otudur. Gut ve romatizmanın tedavisinde demlenerek olarak kullanılmıştır. Yapraklar demlenerek güneş yanığı veya egzama gibi cilt sorunları için yatıştırıcı bir tedavi olarak kullanılmıştır.

Tepeye doğru pazıya benzer küresel başları vardır. Yaprakları etkili bir yara iyileştiricidir. DI 4-34.