İçeriğe geç

Malus (Elma)


Dolaşım

BitkilerGül takımıGülgiller › Elma

Genel bilgiler

Dikensi ya da nadiren dikensi dallara sahip olan çalı ya da ağaçlardan oluşan bir cinstir. Yapraklar dökülücü, katlı ya da dürülmüş ve basittir. Çiçekler beyaz ya da pembe renklidir ve şemsiye benzeri bir talkım halindedir. Cins kuzey yarımküreye özgüdür.

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca “meyve” anlamına gelir. Antikçağda kelime özellikle elma meyvesini tanımlamak için kullanılmıştır. Cinsin Türkçe adı olan “elma” Türkçe kökenlidir.

Tarihi

Fitne tanrıçası Eris’in sembolüdür. Eris, Thetis ve Peleus’un düğününe davet edilmemesi üzerine gizlice geldiği düğünde ortaya üzerinde “en güzel için” yazılı bir elma bırakmıştır. Bu elmayı sahiplenmek için Hera, Athena ve Afrodit arasında anlaşmazlık çıkmış, bu anlaşmazlık üzerine üç tanrıça Troya prensi Paris’e başvurmuş ve Paris de dünyanın en güzel kızının kendisine verileceği vaadi nedeniyle Afrodit’i seçmiştir. Bu hadise doğrudan Troya savaşının çıkmasının nedeni olarak kabul edilir. Sözkonusu anlaşmazlık bir bitki türüne de adını vermiştir: Paris quadrifolia (horozhayası). Bitki dört eşit yaprak üzerinde tek bir meyve taşımaktadır. Dört yaprak üç tanrıça ve Paris’i temsil ederken, tepedeki meyve de altın elmayı sembolize etmektedir.

Adem ile Havva’nın cennetten çıkarılmalarına neden olan ağacın meyvesinin elma olduğuna dair görüşler mevcuttur.

İskandinav mitolojisinde ebedi hayat tanrıçası olan Iðunn’un simgesidir. Tanrıça elma taşır ve bu sayede diğer tanrı ve tanrıçalarının ölümsüzlüklerini korumalarını sağlar. Tanrı ve tanrıçalar ölüme yaklaştıklarını hissettiklerinde, Iðunn’a onlara elma suyu verirdi.

Elma ağacı Galya’da da kutsaldı ancak bunun nedeni ağacın ökse otunun ev sahibi olması idi.

Balkanlarda evlilik teklifinin elma ile yapılması adedi vardı. Eğer kız uzatılan elmayı kabul ederse, evlenme teklifini kabul ettiği anlamına gelirdi.

Elma, Avrupa masallarında çoğunlukla daha önceden zehirlenmiş bir meyve olarak gösterilir, örneğin Pamuk Prenses’te cadı Pamuk Prensesi bir elma ile “cezbeder”. İkinci yaygın kullanımı ise belirli bir yerde bulunan elma ya da elmaları almak için çeşitli masal kahramanlarının görevlendirilmesidir. Bunun en erken örneği ise Herkül’dür.

Literatür

The Gardeners Dictionary, fourth edition vol. 2. 1754. Mill.