Geum urbanum (Meryem otu)

Tanımı

Genellikle 20 ila 60 cm büyüyebilen çok yıllık bir bitkidir. Taban yaprakları lirsi, 15 ila 35 cm uzunluğundadır. Gövde yaprakları genellikle üç parçalıdır. Çiçek durumu 3 ila 18 adet çiçek taşıyan salkım halindedir. Çiçekler 1 ila 2 cm çapındadır. Bunlar beş adet parlak sarı renkli taç yaprağa sahiptir. Çiçekler dik ve erseliktir. Meyvelerinde uzun çıkıntılar vardır, bu sayede hayvanların üzerine yapışarak dağılırlar. Dilimizde meryem otu, su karanfili ve bit otu adları ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Bitki doğal olarak Avrupa, Batı Asya ve Kuzey Afrika’da yayılış gösterir ancak günümüzde dünyanın büyük bölümüne dağılmıştır. Ormanlık alanlarda ve dere kenarında görülen bitki umumiyetle mayıs ve temmuz ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 1600 metreye kadar olan rakımlarda il genelinde gözlemlemek mümkündür.

Harita | Sinonimler | Herbaryum

Etimoloji

Cins adı Latince kokulu anlamına gelir. Cinsin kökleri elle ufalandığında karanfil kokusu yayarlar. Başka bir görüşe göre ise Antik Yunanca çeşni anlamına gelmekte ve kökün tadına dikkat çekmektedir. Epitetnın etimolojisi açık değildir, urbanus kelimesinin Latincede çok sayıda karşılığı vardır. Bunların en bilineni kent/kentsel olmakla birlikte bitki ormanlık alanları ve alpin çayırları tercih eder. Akla en yatkın açıklama, tıbbi değeri nedeniyle kentlerde yetiştirilmesi ile ilgili olmasıdır. Bitki Avrupa’da “Nursialı Benedikt’in otu” olarak da bilinir.

Kullanımı

Kökü çorba yapımında kullanılmıştır. Ayrıca Yaprakları ve kökü pişirilerek yenilmiştir. Karaciğer rahatsızlığı, soğuk algınlığı ve mide sorunlarına karşı kullanılmıştır. Köpek ısırması ya da zehirlenmelerde başvurulmuştur. Romatizma, gut, enfeksiyon ve ateş tedavisinde çay olarak kullanılır. İshal, kalp rahatsızlığı, ağız kokusu, ağız ülseri ve kolik tedavisinde etkilidir. Mide ve bağırsak tahrişini azaltır. Kökü iltihap giderici, antiseptik, aromatik, büzücü, terletici, ateş düşürücü, mide ağrısı giderici, kanama durdurucu ve toniktir. Bitki kurutularak güve kovucu olarak elbise dolaplarına konulur.