Convolvulus pentapetaloides (Beş yayılgan)

Tanımı

Genellikle 20 ila 30 cm büyüyebilen tek yıllık bir bitkidir. Gövdeler dalsız, yaslanıcı havlı ve dik, yükselici ya da yatıktır. Yapraklar sapsız, alttaki yapraklar kaşıksı ila ters mızraksı ve üstteki mızraksı ve kenarları düzdür. Çiçekler tek ve koltuklardadır. Dış çanak yapraklar genişçe eliptik yumurtamsı, mukronat ve tüysüzdür. Taç 7 ila 10 mm uzunluğunda, merkezde sarı bir bölge ile birlikte mavi renklidir ve yaklaşık 8 ila 9 mm uzunluğundadır. Yumurtalık çıplaktır. Kapsül küresel, 5 mm çapında ve çıplak ya da zayıf biçimde tüylüdür. Dilimizde beş yayılgan adı ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Convolvulus pentapetaloides doğal olarak Akdeniz havzası ile Kafkasya arasında kalan bölgede yayılış gösterir. Kumlu bölgelerde görülmektedir. Umumiyetle nisan ve haziran ayları arasında çiçek açmaktadır. Bitkiyi deniz seviyesinden 400 metreye kadar olan rakımlarda Karamürsel ve Çayırova ilçelerinde gözlemlemek mümkündür. Ancak Çayırova popülasyonunu gördüğümüz alanda yakın zamanda yapılaşma faaliyetleri başladı. Bitkinin ilimizde nadir görüldüğünü de not edelim.

Harita | Sinonimler

Etimoloji

Cins adı Latince küçük sarılıcı anlamına gelir ve bu bağlamda cinsin bazı üyelerine mahsus olan diğer bitkilere sarılıcı karakterlerine işaret etmektedir. Epitet Antik Yunanca beş taç yaprağa benziyor anlamına gelir ve açık bir şekilde çiçek yapısına dikkat çekmektedir. Özgün tanımda bu “floribus solitariis semiquinquefidis” olarak belirtilmiştir.