Tanımı
Genellikle 60 ila 200 cm büyüyebilen çok yıllık bir bitkidir. Gövde dik, sağlam, pürüzsüz ve çıplaktır. Yaprak kılıfları pürüzsüzdür. Yaprak ayası şeritsi, sipsivri uçlu, düz ya da dürülmüş, yakınca damarlı, 10 ila 40 cm uzunluğunda ve 3 ila 14 mm genişliğindedir. Dil 4 ila 12 mm uzunluğunda, sivri ve zamanla yırtıktır. Çiçek durumu bileşik salkım halinde, dik, 15 ila 30 cm uzunluğunda, dikdörtgensi ya da neredeyse mızraksıdır. Başakçık 4,5 ila 7 mm uzunluğundadır. Kılçık 1 ila 2,5 mm uzunluğundadır. Dışkavuzlar eşit uzunlukta, mızraksı, sipsivri uçlu, alttaki tek ve üstteki üç damarlıdır. İçkavuz mızraksı, sipsivri uçlu ve üç damarlıdır. Dilimizde bekar otu adı ile bilinmektedir.
Gözlem bilgileri
Bitki doğal olarak Avrasya ve Afrika’da yayılış gösterir. Ancak günümüzde Amerika’ya da dağılmıştır. Dere kenarı, yamaçlar ve çam ormanlarında görülmektedir. Umumiyetle haziran ve temmuz ayları arasında çiçek açmaktadır. Bitkiyi 500 ila 1600 metreye kadar olan rakımlarda Gölcük ve Kartepe ilçelerinde gözlemlemek mümkündür.
Harita | Sinonimler | Herbaryum
Etimoloji
Cins adı Antik Yunanca kamış Agrostis anlamına gelir. Bu bağlamda cinsin, Agrostis (Tavusotu) cinsi ile benzerliğine işaret etmektedir. Epitet Antik Yunanca toprağın üzerinde anlamına gelir. Açık bir şekilde türün genel görünümüne dikkat çekmektedir.
Halfâ
Türkçe metinlerde halfâ (حلفا) olarak geçmektedir. Metinlerimizde bitki için dügün otı (دوگون اوتى) adı da kullanılmıştır. Halîmî, sevâre ile kındıranın aynı bitki olduğunu belirtmiştir. Çulluk Kapan Lügati ile Silkü’l-Cevahir’de Türkçe karşılığı olarak kındıra (قنديره) kelimesi verilmiştir. Dioscorides, evcil otçul hayvanlar için ölümcül olduğunu; Şerîf, başa uygulandığını kepek giderici olduğunu ve ayrıca parazit düşürücü olduğunu kaydetmiştir. Bitki Anadolu’da parazit düşürücü olarak kullanılmıştır Köpekdişi otundan çok daha büyüktür. Otçul hayvanlar için zehirlidir. DI 4-30.
© Doğan, Hüseyin (2023). Anadolu Türk Uygarlığında Bitkiler (XIII-XV. yy.) Yayımlanmamış Doktora tezi, Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli, s.358.
Fotoğrafları
Calamagrostis epigejos (L.) Roth | Tent. Fl. Germ. 1: 34 (1788).
Leave a Comment