Acer negundo (İsfendan)

Hüseyin Doğan avatarı

Tanımı

Genellikle 10 ila 20 metre büyüyebilen bir bitkidir. Gövde çapı yarım metreyi geçer. Kabuğu soluk gri ya da açık kahverengi renklidir. Sürgünler sert, yeşil veya morumsu yeşil renkli, üzeri beyaz-mavi toz ile örtülüdür. Lentiseller soluk ve dağınık bir yapıya sahiptir. Tomurcuklar mavi beyaz yumurta şeklindedir. Yanal tomurcuklar terminal tomurcuklardan daha küçüktür ve çok kısa saplıdır. Karşılıklı dizilmiş olan 15 ila 20 cm uzunluğundaki tüysü yapraklar çoğunlukla 3 ila 5 sivri uçlu yaprakçıktan oluşur. Yaprak kenarları kaba dişli veya bazen lobludur. Yaprak sapı uzun ve kırmızıdır. Yaprakların üstü açık yeşil alt yüzeyi ise soluk renklidir. İki evcikli çiçekler, her biri ince bir sapta olan 5 loblu bir çanak yaprağa sahiptir, küçük sarımsı yeşildir. Çiçeklerinde taç yaprak yoktur. Uzun salkımlardaki erkek çiçekler çoğunlukla kümeler oluşturur. Ercikler eflatun renklidir. Meyve samaradır. V şeklinde çift kanatlı olup olgunlaşınca düşer. Dilimizde dişbudak yapraklı akçaağaç ve isfendan adları ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Acer negundo doğal olarak Kuzey Amerika’da yayılış gösterir ancak peyzaj bitkisi değeri ile dünyanın büyük bölümünde dikilmektedir.🔗 Park, bahçe ve yol kenarında görülen bitki umumiyetle nisan ve mayıs ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 1000 metreye kadar olan rakımlarda il genelinde gözlemlemek mümkündür.

Etimoloji

Cins adı Latince keskin anlamına gelir. Cinse bağlı ağaçların mızrak yapımında kullanılmasına, ayrıca yaprak biçimine işaret eder. Epitet Sanskritçe hayıt anlamına gelir. Ancak kuzey Amerika orijinli bitki için bu kelimenin tercih edilme nedenini bulamadık. Muhtemelen bir hayıt türü olan Vitex negundo ile aralarında bir benzerlik görülmüştür.

Kullanımı

Usaresi tatlıdır ve şerbeti yapılır ya da çeşitli gıdalara tatlandırıcı olarak eklenir. İç kabuğu çiğ ya da pişirilerek tüketilebilir. Kurutularak öğütülür ve çorbalara katılır ya da ekmek yapımında kullanılır. İç kabuğundan elde edilen çay kusturucudur. Erozyon kontrolünde kullanılmıştır. Yapraklarının koruyucu etkisi nedeniyle elmaların arasına konulmuştur.

Fotoğrafları

Leave a Comment

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir