Tanımı
Genellikle 1 ila 1,5 metre büyüyebilen bir çalıdır. Gövdeler dik ve neredeyse çıplaktır. Yapraklar dökülücü, beş loblu ve gövdeye sarmal biçimde dizilidir. Yaprak sapı 3 ila 6 cm uzunluğunda, çıplak, yaprak ayası dairesel, tabanı kesil ila yüreksi ve ucu sivridir. Çiçek durumu yükselici ila sarkık, 2 ila 6 cm uzunluğunda ve 8 ila 20 adet çiçeklidir. Çanak yapraklar yayılıcı, yeşil ya da yeşilimsi kahverengi, üçgensi yumurtamsı ve 2 ila 2,5 mm uzunluğundadır. Taç yapraklar dik, krem ila pembemsi renkli, kamamsı yelpazemsi ve 0,3 ila 1 mm uzunluğundadır. Ercikler taç yapraklar eşit uzunlukta, iplikçikler şeritsi, çıplak, başçıklar beyaz renkli ve yumurtalık ile boyuncuk çıplaktır. Olgun meyveler parlak kırmızı renkli, ekşi, küresel, 6 ila 10 mm uzunluğunda ve çıplaktır. Ribes rubrum (Kırmızı frenk üzümü) yenilebilir meyveleri nedeniyle genelde bahçelerde yetiştirilen ve yaz aylarında çiçek açan bir bitkidir.
Takson kartı
- Plantae (Bitkiler alemi)
- Saxifragales (Taşkıran takımı)
- Grossulariaceae (Bektaşiüzümügiller)
- Ribes (Bektaşiüzümü)
Ribes rubrum L.
Gözlem bilgileri
Bitki doğal olarak Avrupa’da yayılış gösterir.🔗 Ancak günümüzde dünyanın büyük bölümünde yetiştirilmektedir. Bahçe ve yol kenarında görülmektedir. Umumiyetle mayıs ve haziran ayları arasında çiçek açmaktadır. Bitkiyi deniz seviyesinden 1000 metreye kadar olan rakımlarda Kartepe ve İzmit ilçelerinde gözlemlemek mümkündür.
Etimoloji
Cins adı Farsça frenküzümü anlamına gelir. Etimolojisi açık değildir. Büyük ihtimalle Süryanice orijinlidir. Kelime ekşi olması ile bilinen Rheum rhabarbarum (ravent, ışgın) için de kullanılmaktadır. Bu durumda iki farklı bitki arasında tat benzerliği nedeniyle ilişki kurulmuştur. Epitet Latince kırmızı anlamına gelir ve açık bir şekilde meyve rengine işaret eder. Firenk üzümü adı, türün Batı Avrupa orijinli olmasına işaret eder. Özellikle I. Haçlı seferinden itibaren Batı Avrupalı kavramı Doğu halklarınca Firenk kelimesi ile karşılanıyordu.
Kullanımı
Meyveleri yenilmektedir. Reçel yapımında kullanılmaktadır. Meyvelerinden şerbet yapılmaktadır. Yapraklarından sarı, meyvelerinden siyah boya elde edilmiştir. Bunun yanında meyveleri cildi sıkılaştırmak için maske halinde kullanılmıştır. Ateş düşürücü, terletici, adette rahatlatıcı, hafif müshil, kanama önleyici, iştah arttırıcı, idrar söktürücü ve sindirime yardımcı özelliklere sahiptir. Meyveler C vitamini bakımından zengindir. Ayrıca meyve iskorbüt hastalığı önleyici, iştah açıcı, arındırıcı, idrar söktürücü, müshil ve soğutucudur. Taze yapraklar toksin hidrojen siyanür içerir. Küçük miktarlarda hidrojen siyanürün solunumu uyardığı ve sindirimi iyileştirdiği belirtilmiştir. Ayrıca kanser tedavisinde de yararlı olduğu iddia edilmektedir. Ancak aşırı dozda alındığında solunum yetmezliği ve hatta ölüm neden olabilir.
Fotoğrafları
Leave a Comment