Nasıl tanırım?
Meyvenin üzümsü, çanağın meyve zamanı genişlemiş ve çiçeklerin koltuklarda demet halinde olması ayırt edici özelliğidir.
Habitat
Taşlık bölge, deniz kenarı
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Mayıs – Aralık
Arazi notu
25 Ekim 2026 • İzmit • 110 m • Bahçe
Meyvesi saponin açısından zengindir ve sabun yerine kullanılmıştır. Yaprakları böcek kovucudur. Kökünün dumanına, Afrika’da aslan gibi büyük hayvanları uzak tutmak amacıyla başvurulmuştur.
Ashwagandha, Sanskritçe at kokusu demektir ve bitkinin kökünün karakteristik at teri kokusuna dikkat çekmektedir.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından en önemli tıbbi bitkilerden biri olarak listelenmiştir.
Bitkiden elde edilen ekstrenin küresel pazarı 1 milyar dolara yakındır.
Binlerce yıldır kullanılan en yaygın sakinleştiricilerden biridir. Ayurvedik gelenekte, üreme ve sinir sistemlerini düzenlemek, genel fiziksel ve zihinsel sağlığı iyileştirmek, uzun ömürlülüğü ve canlılığı artırarak vücut üzerinde gençleştirici bir etki yaratması amacıyla kullanılmıştır. Ayrıca canlılığı desteklemek ve kronik hastalıklar sonrasında iyileşme sürecine yardımcı olmak amacıyla başvurulmuştur.
Yaprakları ve kök kabuğu, düşük yaptırıcı, adaptojenik, antibiyotik, afrodizyak, tıkanıklık giderici, idrar söktürücü, narkotik, güçlü yatıştırıcı ve tonik özelliklere sahiptir. Dahili olarak doğum sonrası yaşanan sorunların tedavisinde kullanılmıştır. Bunun yanında sinirsel bitkinlik, halsizlik, uykusuzluk, zayıflama ile seyreden hastalıklar, çocuklarda gelişme geriliği, iktidarsızlık ve kısırlık gibi durumlarda önerilmiştir. Çıbanlar, yaralar, şişlikler ve diğer ağrılı bölgeler üzerine lapa şeklinde uygulanmıştır. Meyvesi idrar söktürücüdür. Tohumu ise idrar söktürücü ve uyku verici özelliklere sahiptir.
Türkiye’nin doğal bitkisi olmakla birlikte Kocaeli’nin yerlisi değildir. Kocaeli’nin iklim şartları göz önünde bulundurulduğunda, bütün yılı dışarıda geçirmesi olası gözükmemektedir.
Yutulması halinde zehirlidir. Bağımlılığa yol açabileceği rapor edilmiştir. Uyku ilaçları ile birlikte kullanılmaması önerilmiştir.
Bitki için önerilen gelin feneri adı, olasılıkla güvey feneri adıyla bilinen Alkekengi cinsi ile bir karşıtlık oluşturma amacına matuftur.
Günümüzde, bazı Hollywood ünlüleri ile Joe Rogan ve Mehmet Öz gibi isimlerin kullandığına dair haberlere ve welness trendlerine bağlı olarak oldukça popüler hale gelmiştir. Öte yandan karaciğer ve tiroid üzerinde potansiyel yan etkileri olabileceği ve prostat kanseri olan erkekler ile hamile/emziren kadınlar için güvenli olmayabileceği uyarısında bulunulmaktadır.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins, 9 Haziran 1779 – 1844 tarihleri arasında yaşamış İngiliz paleontolog ve mineralog Henry Thomas Maire Witham’a adanmıştır. Epitet adını, uyku tanrısı Somnus’tan almaktadır. Hellen mitolojisindeki karşılığı Hipnoz’dur. Bitkinin uyku getirici özelliğine istinaden bu isim tercih edilmiştir. Somniferum, uyku taşıyan anlamına gelmektedir.
30 ila 150 cm büyeyebilen, dallı tüylerle havlı çok yıllık bir bitkidir. Gövdeler alt bölümde odunsu, dik, dallı ve kaba tüylüdür. Yaprak sapı 1 ila 2 cm uzunluğundadır. Aya yumurtamsı, ters yumurtamsı veya dikdörtgensi, 2,5 ila 12 cm uzunluğunda, 2 ila 7 cm genişliğinde, orta damar hariç adaksiyal yüzeyde tüysüzce, abaksiyal yüzeyde havlı, tabanı kamamsı ve ucu sivridir. Çiçek durumu neredeyse sapsız demetler halinde, 4 ila 6 adet çiçekli ve çiçek durumu sapı körelmiştir.
Çiçek sapı 5 mm uzunluğundadır. Çanak çansı, 3 ila 5 mm uzunluğunda ve kaba tüylüdür. Lobları üçgensi ve 1 ila 2 mm uzunluğundadır. Taç sarımsı yeşil renkli, dar biçimde çansı, 5 ila 8 mm uzunluğunda ve boğazı kaba tüylüdür. Lobları yumurtamsı, yayılıcı veya geriye kıvrık ve 2 ila 2,5 mm uzunluğundadır. İplikçik 1,8 mm uzunluğundadır. Başçıklar sarı renkli, yumurtamsı ve 1 mm uzunluğundadır. Boyuncuk aşkındır.
Meyve zamanı çanak kahverengi, yarı saydam, küresel ya da yumurtamsı, tabanda kesik ve 1 ila 2,2 cm uzunluğundadır. Lobları kısa ve testimsidir. Meyve parlak, kırmızı renkli, küresel ve 5 ila 8 mm uzunluğundadır. Tohumlar soluk kahverengi, böbreksi ve 2 mm uzunluğundadır. Dilimizde gelin feneri, ashwagandha, hint ginsengi ve kış kirazı adlarıyla bilinmektedir.