Buradasınız: Ana sayfa » Wiki Pages » Theophrastus

Theophrastus

Theophrastus, büyük ölçüde İngilizce Wikipedia'nın Theophrastus maddesinden çevrilmiştir.

Theophrastus’un büstü. [kaynak]

Giriş

Theophrastus (Yunanca: Θεόφραστος; MÖ c. 371 – c. 287), Midilli doğumlu ve Peripatetik okulunda Aristo’nun halefi Yunan bitki bilimci ve düşünür. Genç yaşında Atina’ya geldi ve Plato’nun okulunda eğitim gördü. Plato’nun ölümünden sonra eğitimine Aristo ile devam etti. Aristo Atina’dan kaçtığında, Lyceum’un başına geçti.1 Bundan sonra okula otuz beş yıl başkanlık etti ve bu süre zarfında okul büyük ölçüde gelişti. Bitkiler üzerine yaptığı çalışmalardan dolayı “botaniğin babası” olarak kabul edilir. Ölümünden sonra Atina’da onuruna büyük bir cenaze töreni düzenlendi. Theophrastus, biyolojiden fiziğe, etikten metafiziğe kadar geniş bir yelpazede eser verdi. Historia Plantarum (Bitkilerin Tarihi) ve Bitkilerin Nedenleri Üzerine günümüze ulaşmıştır ve Rönesans döneminde etkili olmuştur. Ayrıca Ahlaki Karakterler Üzerine, Duygu Üzerine Algılama ve Taşlar Üzerine adlı çalışmalarının yanı sıra fizik ve metafizik üzerine yazdığı eserlerin çeşitli bölümleri de günümüze ulaşmıştır. Felsefede Aristo’nun mantığını takip etti. Bitki bilim mahlası Theophr.‘dir.2

Theophrastus hayatı

Theophrastus ile ilgili bilgilerin önemli bir bölümü, ölümünden 4 asır sonra Laertios Diogenes tarafından yazılan Ünlü Filozofların Yaşamları, Öğretileri ve Deyişleri adlı eserde kayıt altına alınmıştır.3 Midillilidir. Adı Tyrtamus idi ancak daha sonra Aristo ona “tanrısal ifade” anlamına gelen Theophrastus lakabını taktı.4 Midillide felsefe üzerine eğitim aldıktan sonra Atina’ya gelerek Platon’dan eğitim aldı. Burada Aristo ile arkadaş oldu ve Platon öldükten sonra Theophrastus’un sürgünde Aristo’ya katıldığı muhtemeldir. Aristo’nun Midilli’ye gitmesinde Theophrastus’un da etkisi olabilir.5 Görünüş itibarıyla Aristo ve Theophrastus doğa bilimleri incelemelerine burada başladılar, Aristo hayvanlarla ilgilenirken Theophrastus da bitkilerle ilgilendi.6 Theophrastus, muhtemelen Aristoteles Büyük İskender’e hocalık yapmak için Makedonya’ya giderken ona eşlik etti. MÖ 335 civarında Theophrastus, Aristo ile birlikte Atina’ya taşındı ve Aristo Lyceum’un başına geçti. Aristo Atina’yı terk ettiğinde ise okulun başına Theophrastus geçti. Aristo vasiyetinde çocuklarının bakımını üstlenmesini istedi ve ayrıca kütüphanesi ile el yazmalarını ona miras bıraktı. Theophrastus, Peripatetik okuluna otuz beş yıl başkanlık etti ve Diogenes’e göre seksen beş yaşında öldü. Ölürken “Tam yaşamaya başladığımızda ölürüz” dediği rivayet edilir.7 Onun döneminde okul büyük ölçüde gelişti ve öğrenci sayısı 2000’in üzerine çıktı.

Theophrastus eserleri

Diogenes, Theophrastus’a ait 227 başlık sayar ve buna göre çok geniş bir alanda eser verdiği görülür.8 Temelde Aristo ile aynı temalar üzerinde yazdı ancak ayrıntılarda bu metinleri tamamlayıcı idi. Yine Aristo gibi çoğu eseri günümüze ulaşmamıştır. Theophrastus asıl alanı, Aristo’nun doğa tarihi alanındaki çalışmalarını sürdürmekti.

Historia Plantarum

Ahlaki karakterler hakkında

Eser (Ἠθικοὶ χαρακτῆρες), otuz ahlaki türün özetini içermektedir.9 Sistematik biçimde karakterler üzerine yazılan ilk eserdir. Bazı görüşlere göre kitap bağımsız bir metin iken, bazı görüşlere göre de Theophrastus tarafından yazılan müsveddelerin ölümünden sonra derlenmiş halidir.

Duyu algısı hakkında

Eser (Περὶ αἰσθήσεων), konu ile ilgili önceki Yunan düşünürlerin doktrinleri hakkındadır. Kokular, Yorgunluk, Baş Dönmesi, Ter, Sersemlik, Felç ve Bal gibi konular üzerine çeşitli pasajlar ihtiva etmektedir.

Fizik tarihi

Eser (Περὶ φυσικῶν ἱστοριῶν) sadece fragmanlar halinde günümüze ulaşmıştır. Ateş, Su, Rüzgar ve Fırtınalar gibi çeşitli başlıklara sahiptir.

Metafizik

Eser (Θεοφράστου τῶν μετὰ τὰ φυσικά) dokuz bölümden mürekkep olan eserin daha büyük bir eserin bölümü olduğu düşünülmektedir.

Taşlar hakkında

Eser (Περὶ λίθων) Rönesans’a kadar taşlarla ilgili kaynak eser olarak kabul gördü. Farklı mermer türleri, kömür, çeşitli metal cevherleri, süngertaşları ve zümrüt, ametist, oniks, jasper ile lapis lazuli, safir gibi değerli taşları açıklamaktadır.

De Causis Plantarum

Kaynakça

  1. Gavin Hardy and Laurence Totelin, Ancient Botany, 2015, p. 8.
  2. https://www.ipni.org/a/35326-1
  3. Theophrastus (1916). Theophrastus: Enquiry into Plants. 1. Translated by Hort, A. F. New York: Loeb Classical Library/G.P. Putnam’s Sons. Book I–V.
  4. Strabo, xiii.; Laërtius 1925, § 36.
  5. Encyclopedia of classical philosophy 1997, s. 552.
  6. Grene, Marjorie; Depew, David (2004). The philosophy of biology: an episodic history. Cambridge University Press. s. 11. ISBN 978-0-521-64380-1.
  7. Cicero, Tusculanae Quaestiones, iii. 28; Jerome, Letter to Nepotian; Laërtius 1925, § 41.
  8. Chisholm, Hugh, ed. (1911). “Theophrastus”. Encyclopædia Britannica. 26 (11th ed.). Cambridge University Press.

Yorum yazın