Buradasınız: Ana sayfa » Wiki Pages » Bar Hebraeus

Bar Hebraeus

Bar Hebraeus, büyük ölçüde İngilizce Wikipedia'nın Bar Hebraeus maddesinden çevrilmiştir.

Güvercin Kitabı’ndan. [kaynak]

Giriş

Bar Hebraeus, ayrıca Abû’l-Farac, Abulpharagius ve Mor Gregorios Bar Ebraya (1226 – 30 Temmuz 1286) olarak bilinen Süryani tarihçi, teolog ve düşünür. Felsefe, şiir, dil, tarih ve teoloji ile ilgili çalışmalarıyla tanınmaktadır1 ve William Wright’a göre “Süryani Ortodoks Kilisesi’nin en bilgili ve çok yönlü kişilerinden biri”dir.2 Eserlerini Süryanice yazmıştır ama zaman zaman Arapçayı da tercih etmiştir. Suriye Ortodoks Kilisesi tarafından aziz olarak kabul edilir.

Bar Hebraeus adı

Bar Hebraeus’un Hristiyan adı olarak Gregory’yi ne zaman benimsediği bilinmemektedir ancak Süryani Ortodoks baş rahiplere isim verme geleneğine göre, piskopos olarak kutsandığı sırada bu adı almış olabilir.3 Hayatı boyunca Bar Hebraeus lakabı ile bilindi, İbrani’nin oğlu demektir ve bu da onun Yahudi kökenine işaret eder. Babası Yahudi bir hekimdi.

Bar Hebraeus hayatı

Anadolu Selçuklu Devleti toprağı olan Malatya yakınlarındaki Ebra adında bir köyde doğmuştur. Babasının gözetiminde tıp ve diğer bilim dallarında eğitim almaya başladı. Moğollar bölgeyi işgal ettiğinde komutanları hasta idi ve babası onu iyileştirdi. Böylece Moğol ordusu himayesinde Antakya’ya gittiler. Burada eğitimine devam etti ve on yedi yaşında iken keşiş oldu. Daha sonra Trablus’ta retorik ve tıp eğitimi aldı. 1246 yılında Gubos piskoposu olarak kutsandı. 1252 yılında Halep’e atandı. Dini görevleri, çalışmalarına engel olmadı; kütüphanelere gitmek ve bilim insanları ile sohbet etmek için zaten dini görevi nedeniyle yapmak zorunda olduğu sayısız ziyaretten yararlandı. Böylece bilgisi arttı, hem dinsel hem de din dışı bilimlere aşina oldu. Bar Hebraeus kendinden önceki metinleri düzenli bir hale getirdi. Yaşarken çevresinde saygı duyulan biriydi. Maraga’da öldü ve Musul’da gömüldü. Biyografisi kardeşi tarafından 1307 yılında yazıldı.

Bar Hebraeus eserleri

Ansiklopedi ve felsefe çalışmaları

Büyük ansiklopedik eseri Hewath Hekhmetha (Hikmetin Özü), Aristo, İbn Sina ve diğer yazarların ardından insanoğlunun bilimle ilgili tüm birikimini kapsar. Kethabha dhe-Bhabhatha (Gözbebekleri Kitabı), mantık ve diyalektiğin özetidir. Kethabha dhe-Sewadh Sophia, gizik ve metafizik özetidir. Diğer eserleri ise elyazmaları halindedir ve Avrupa’nın çeşitli şehirlerinde muhafaza edilmektedir.

Teoloji çalışmaları

En önemli teoloji eseri Awsar Raze adlı eseridir ve İncil’in tamamının tefsiridir. Bu alanda yazdığı Menarath Qudhshe ve Kethabha dhe-Zalge henüz yayımlanmamıştır. Kethabha dhe-Yauna ve Kethabha dhe-Ithiqon adlı eserleri asketik rehber mahiyetindedir. Her iki eser de Bedjan tarafından düzenlenmiştir. Kethabha dhe-Yauna Cardahi tarafından 1898 yılında yayımlanmıştır. Süryani Ortodoks kilisesinin hukuki metinlerini Kethabha dhe-Hudhaye adlı eserinde topladı, bu eser Bedjan tarafından 1898 yılında yayımlandı.

Tarih çalışmaları

Makhtbhanuth Zabhne adlı eseri yaratılıştan kendi dönemine kadar olan tarihi olayları inceler. Eser, kendinden önce yazılan konu ile ilgili eserlerin bir derlemesi gibidir.4 Eser 1932 yılında E. A. Wallis Budge tarafından İngilizceye çevrilmiş, bu çeviri de Abû’l-Farac Tarihi adı ile Ömer Riza Doğrul tarafından Türkçeye çevrilmiştir.5 Hayatının sonlarına doğru daha geniş çevrelerde okunması için Muhtar fi-l-Duval‘i Arapça yazdı. Bu eser 1663 yılında Edward Pococke tarafından Latinceye çevrildi.

Diğer eserleri

Kethabha dhe-Bhabhatha (mantık ve diyalektik üzerine bir inceleme)
Hewath Hekmetha (Aristo felsefesinin açıklaması)
Sullarat Haunãnãyã (astronomi ve kozmografi üzerine bir inceleme)
Çeşitli tıp eserleri
Kethabha dhe-Zalge (gramer üzerine inceleme)
Ahlakla ilgili eserler
Şiirler
Kethabha dhe-Thunnaye Mighaizjzikhanl (eğlenceli hikayeler)

Kaynakça

  1. Chambers Biographical Dictionary, ISBN 0-550-18022-2, s. 5
  2. Chisholm, Hugh, ed. (1911). “Bar-Hebraeus”. Encyclopædia Britannica. 3 (11th ed.). Cambridge University Press. s. 400.
  3. Budge, E.A.W., The Chronography of Gregory Abu’l Faraj, The Son of Aaron, The Hebrew Physician Commonly Known as Bar Hebraeus Being the First Part of His Political History of the World. London: Oxford University Press. 1932
  4. SR Todt (1988). “Die syrische und die arabische Weltgeschichte des Bar Hebraeus”. Der Islam. 65: 60–80. Conrad and so Hoyland assume Todt.
  5. Bar Hebraeus (1932). The Chronography of Gregory Abû’l Faraj, commonly known as Bar Hebraeus. Translated by Budge, Sir E. A. Wallis. Oxford University Press.

Yorum yazın