İçeriğe geç

Viola reichenbachiana (Kayın menekşesi)

Kayın menekşesi


Anahtar kelimeler: Tıbbi bitkiYenilebilir bitki.

Dolaşım

Bitkiler › Söğüt takımı › Menekşegiller › Menekşe › Kayın menekşesi

Dağılımı

Doğal olarak kuzey Afrika, batı Asya ve Avrupa’da yayılış gösterir.

Genel bilgiler

Gövdeli bir menekşe türüdür. 25 cm büyüyebilir ve genellikle odunsu bir anakökü vardır. Ana eksen bir rozette son bulur. Kulakçık darca mızraksı ve saçaklıdır. Yapraklar yumurtamsı yüreksi ve kütdişlidir. Çiçek sapı çıplaktır. Çanak yapraklar mızraksı, sivri uçlu ve tırnağı çok kısadır. Taç leylak renklidir. Mahmuz koyu mor renklidir. Taç yapraklar dardır ve üst üste binici değildir. Boyuncuğun başı tüylüdür.

Gözlem

Çalılık ve özellikle Fagus (kayın) ormanlarında görülür. Gölcük ilçesinde gözlemlenmiştir.

Yaygın adları

Kayın menekşesi, Orman menekşesi.

Çiçek zamanı

Nisan-Haziran ayları.

Yükseklik

100-1100 metre arası.

Etimoloji

Cins adını Atlas’ın kızı Ia’dan almıştır. Bitkinin adı Yunanca’dan (ιον) Latince’ya geçmiş ve viola halini almıştır. Ia utangaç bir orman perisidir. Apollon’dan kaçarken, tanrıça Diana’nın yardımıyla menekşe çiçeğine dönüşmüştür. Menekşelerin, ormanlık alanların altında ve gölgeli yerlerde bulunması, Ia’nın utangaçlığı ve Apollon’dan saklanıyor olması ile bağdaştırılmaktadır. Benzer bir rivayet gizem tanrıçası Proserpine hakkında da anlatılmaktadır. Menekşe toplamakta olan Proserpine, yeraltı tanrısı Pluto’nun saldırısına uğramış ancak Ia’dan farklı olarak Proserpine kurtulamamıştır. Bitkinin adı ile ilgili diğer referans ise, nehir tanrısı İnakhos’un kızı İo’dan (Ἰώ) geldiği yönündedir. Menekşe ile beslenen Io, menekşe çiçeklerini Jüpiter’e ilk sunan kişidir. Tür adı Latince “Heinrich Gottlieb Ludwig Reichenbach‘a” anlamına gelir. 8 Ocak 1793 – 17 Mart 1879 yılları arasında yaşamış Alman bitki ve kuş bilimcidir.

Mutfak

Genç yapraklar ve çiçek tohumları çiğ ya da pişirilerek tüketilebilir. Çorbalara koyulaştırıcı olarak eklenir. Yapraklarından çay elde edilir.

Geleneksel tıp

Çeşitli göğüs sorunlarının tedavisinde kullanılır. Gövde, yaprak ve çiçekler lapa halinde yaralara ve haşerat sokmalarına karşı uygulanır.

Dikkat

Biliyor musunuz?

Tohumları etli bir yapı (elaiosome) barındırır, bu yapı tohumların karıncalara tarafından taşınmasını sağlar. En alttaki taç yaprak böceklerin konması için uygun bir biçimde durur (tıpkı helikopterler için pist gibi), ayrıca burada yine böceklere nektara ulaşmalarını sağlayacak ‘yol gösterici’ koyu çizgiler vardır ve en ortadaki çizgi daha uzundur.

Fotoğrafları

Literatür

Flore du Centre de la France ed. 3, 2: 78 1857. Jord. ex Boreau

Bir Yorum Yazın