İçeriğe geç

Viola (Menekşe)


Dolaşım

BitkilerSöğüt takımıMenekşegiller › Menekşe

Genel bilgiler

Tek ya da çok yıllık otlardan oluşan bir cinstir. Gövde vardır veya yoktur. Yapraklar basit, almaşlı dizilişli ya da tabandadır. Kulakçıklar düz, dişli ya da tek teleksi, zaman zaman da yaprak benzeridir. Çiçekler tek ve tek simetrilidir. Cins dünyanın büyük bölümünde yayılış gösterir.

Etimoloji

Cins adını Atlas’ın kızı Ia’dan almıştır. Bitkinin adı Yunanca’dan (ιον) Latince’ya geçmiş ve viola halini almıştır. Ia utangaç bir orman perisidir. Apollon’dan kaçarken, tanrıça Diana’nın yardımıyla menekşe çiçeğine dönüşmüştür. Menekşelerin, ormanlık alanların altında ve gölgeli yerlerde bulunması, Ia’nın utangaçlığı ve Apollon’dan saklanıyor olması ile bağdaştırılmaktadır.

Benzer bir rivayet gizem tanrıçası Proserpine hakkında da anlatılmaktadır. Menekşe toplamakta olan Proserpine, yeraltı tanrısı Pluto’nun saldırısına uğramış ancak Ia’dan farklı olarak Proserpine kurtulamamıştır.

Bitkinin adı ile ilgili diğer referans ise, nehir tanrısı İnakhos’un kızı İo’dan (Ἰώ) geldiği yönündedir. Menekşe ile beslenen Io, menekşe çiçeklerini Jüpiter’e ilk sunan kişidir.

Tarihi

Cinse bağlı çok sayıda tür süs bitkisi olarak yetiştirilir. Kocaeli’de kış mevsiminden önce caddelere Afrika menekşesi adı verilen kültivarlar dikilmektedir.

Bazı türlerin çiçekleri ve yaprakları salatalara eklenir. Bitkilerden Avrupa’da şerbet yapılır. Bazı türleri ise parfüm yapımında kullanılır.

Bitki iffeti simgeler.

Geleneksel tıp

Menekşeler hem doğu hem de batı tıbbında antioksidan özellikleri nedeniyle yaygın olarak kullanılan tıbbi bitkilerdir.

Literatür

Species Plantarum 2: 933. 1753. L.