Viburnum opulus (Gilaburu)

derleyen:

Özet

Viburnum opulus (Gilaburu) çiçek ve meyvelerin görünümü nedeniyle yaygın olarak yetiştirilen popüler bir süs bitkisidir.

Hiyerarşi

Plantae

Bitkiler

Dipsacales

Hanımeli takımı

Viburnaceae

Mürvergiller

Viburnum

Kartopu

Tanımı

Viburnum opulus (Gilaburu) 1 ila 5 metre büyüyebilen bir çalıdır. Genç gövdeler pürüzsüzdür. Kabuk koyu gri, ince ya da kalın ve mantarlı ya da değildir. KIş tomurcukları yumurtamsı, saplı ve 4 ila 6 mm uzunluğundadır. Yapraklar karşılıklı dizilişli, geniş, yumurtamsı, 3 ila 5 loblu ve kenarları tırtıklıdır. Yaprakların üst yüzeyi tüysüz, alt yüzeyi bazen tüylüdür. Bunlar dökülmeden önce kırmızıya döner. Çiçekler 10 cm çapında ve şemsiye halindedir. Dış çiçekler verimsiz, iç çiçekler verimlidir. Olgun meyveler kırmızı renklidir. Meyveler tek tohum barındırır. Çiçekler erseliktir.

Gözlem bilgileri

Doğal olarak Avrasya ve Kuzey Afrika’da yayılış gösterir ancak günümüzde Amerika kıtasına da dağılmıştır. [HaritaSinonimlerHerbaryum] Sulak alanlar, orman sınırları ve yol kenarında görülen bitki umumiyetle mayıs ve haziran ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 1400 metreye kadar olan rakımlarda Kartepe ve İzmit ilçelerinde gözlemlemek mümkündür.

Türkçe adı

Dilimizde gilaburu, girabolu, kirabolu, geleboru, gilabada, gildar, giligili, dağdığan ağacı, geleboru, gilabada, gildar, giraboğlu, gireboğlu ve gireboli adları ile bilinmektedir.

Etimoloji

Cins adı Latince örmek/bağlamak anlamına gelmektedir. Cinsin çit bitkisi karakteristiğine işaret ediyor olması olasıdır. Tür adı Galce akçaağaç anlamına gelir. Türün akçaağaç (Acer) ile bir ilgisi yoktur ancak yaprakları belirgin biçimde benzer.

Gıda

Meyveler çiğ ya da pişirilerek tüketilmektedir. Reçel yapımında kullanılmıştır.

Tıp

İdrar arttırıcı, müshil ve yatıştırıcı etkilere sahiptir. Güçlü bir spazm çözücü ve astım, kramplar ve kolik veya ağrılı adet gibi rahatsızlıkların tedavisinde kullanılır. Aynı zamanda sinirsel durumlar için yatıştırıcı bir ilaç olarak kullanılır. Kabuk spazm çözücü, büzücü ve yatıştırıcıdır. Adet dönemi krampları, doğum sonrası spazmları ve düşük yapma tehdidi dahil olmak üzere tüm spazmları rahatlatmak için çay olarak içilir. Aynı zamanda sinir şikayetlerinin ve debilitenin tedavisinde de kullanılmaktadır. Yapraklar ve meyveler iskorbüt hastalığı tedavi edici, kusturucu ve müshildir.

Dikkat

Bilgi

Meyvelerinden kırmızı boya elde edilir.

Fotoğrafları