Tanımı
Verbascum (Sığırkuyruğu) tek, iki ya da çok yıllık otlardan oluşan bir cinstir. Gövdeler karedir. Yapraklar genellikle basit, karşılıklı dizilişli, tabanda rozet halinde, düz ve 3 derin teleksidir. Çiçek durumu terminal başak, bileşik salkım ya da talkım halindedir. Çanak beş lobludur. Taç genellikle sarı, nadiren mor ya da beyaz renkli, tüp kısa, aya tabaksı, lob beş adet ve ışınsaldır. Ercikler dört ya da beş adet, iplikçikler genellikle yünlü, başçıklar tek bölümlü, öndeki başçıklar şeritsi dikdörtgensi ya da böbreksi ve arkadaki başçıklar böbreksidir. Yumurtalık iki bölümlü, kapsül küresel ya da yumurtamsı ve perdelidir. Tohumlar çok sayıda, konik silindirik ve 6 ila 8 çıkıntılıdır. Cins Avrasya ve Afrika’ya özgüdür ancak günümüzde dünyanın büyük bölümüne dağılmıştır.🔗
Takson kartı
- Plantae (Bitkiler alemi)
- Lamiales (Ballıbaba takımı)
- Scrophulariaceae (Sıracaotugiller)
Verbascum L.
Etimoloji
Cins adı Latince sakallı anlamına gelir. Cinse bağlı birçok türde uzun ve yoğun tüyler görülmektedir.
Tarihi
İki ana türü vardır. Biri beyaz, diğeri de koyu renklidir ve beyaz erkek ile dişi olarak ayrılır. Dişinin yaprakları lahana yapraklarına benzer, geniş ve beyaz tüylüdür. Gövde bir arşından daha uzun ve tüylüdür. Çiçekler beyaz ya da sarı renklidir. Tohum siyah renklidir. Kök uzun ve parmak kalınlığındadır. Ovalarda yetişir. Erkek olanın da yaprakları beyaz tüylüdür, ancak bunlar uzun ve dardır. Koyu olana gelince, yaprakları daha koyu ve daha geniş olması dışında beyaza benzer. Bir de yabani sığırkuyruğu vardır, bunun yaprakları da adaçayı yapraklarına benzer. Marrubium’da olduğu gibi sürgünlerinin her yerinde sarı renkli çiçekler açar.
Kısa boylu başka bir tür daha vardır ve yaprakları yuvarlaktır. Bir diğerinin yaprakları üç ya da dört adet olup küçüktür ve lamba fitillerinde kullanılır. İlk ikisinin kökü büzücüdür ve ishal olanlara şarapla birlikte verilir. Kaynatılması fıtık, spazm, çürük ve öksürüklere faydalıdır. Bunun yanında gargara yapıldığında diş ağrısını giderir. Ayrıca çiçekleri saç boyası olarak kullanılır ve konulduğu yere hamamböceklerini çeker. Yaprakları suda kaynatılarak göz şişliği ve iltihabına uygulanır. Bal ya da şarapla kangrenli yaralara sarılır. Sirke ile yaraları iyileştirir ve akrep tarafından sokulanlara yardımcı olur. Dişinin yapraklarının incirin arasına konulması halinde onların bozulmasını engellediği söylenir. Diğer yandan yabani olanın yaprakları yara bandı olarak kullanılır. DI 4-103.
Kocaeli’ndeki türler
-

Verbascum bithynicum (Koca sığırkuyruğu)
Verbascum bithynicum (Koca sığırkuyruğu) genelde orman sınırlarında görülen ve bahar sonundan güz başına kadar çiçek açan bir bitkidir.
-

Verbascum blattaria (Tutan sığırkuyruğu)
Verbascum blattaria (Tutan sığırkuyruğu) genelde yol kenarında görülen ve bahar sonundan yaz ortasına kadar çiçek açan bir bitkidir.
-

Verbascum bugulifolium (Alaca sığırkuyruğu)
Verbascum bugulifolium (Alaca sığırkuyruğu) genelde çalılık alanlarda görülen ve bahar ortasından yaz başına kadar çiçek açan bir bitkidir.
-

Verbascum densiflorum (Gırç)
Verbascum densiflorum (Gırç) genelde yol kenarında görülen ve yaz aylarında çiçek açan iki yıllık bir bitkidir.
-

Verbascum gnaphalodes (Uslu sığırkuyruğu)
Verbascum gnaphalodes (Uslu sığırkuyruğu) genelde yol kenarında görülen ve bahar sonundan güz başına kadar çiçek açan bir bitkidir.
-

Verbascum haussknechtii (Sahil sığırkuyruğu)
Verbascum haussknechtii (Sahil sığırkuyruğu) genelde sahil kumullarında görülen ve bahar sonundan güz başına kadar çiçek açan bir bitkidir.
-

Verbascum lasianthum (Yünlü sığırkuyruğu)
Verbascum lasianthum (Yünlü sığırkuyruğu) genelde ormanlık alanlarda görülen ve bahar sonundan güz başına kadar çiçek açan bir bitkidir.
-

Verbascum orientale (İbrahimotu)
Verbascum orientale (İbrahimotu) genelde çalılık alanlarda görülen ve bahar ortasından yaz başına kadar çiçek açan bir bitkidir.
-

Verbascum phlomoides (Yünotu)
Verbascum phlomoides (Yünotu) genelde ormanlık alanlarda görülen ve yaz başından güz başına kadar çiçek açan bir bitkidir.
-

Verbascum sinuatum (Bodanotu)
Verbascum sinuatum (Bodanotu) genelde işlenmemiş arazilerde görülen ve bahar sonundan güz ortasına kadar çiçek açan bir bitkidir.
-

Verbascum speciosum (Ayı kulağı)
Verbascum speciosum (Ayı kulağı) genelde orman sınırlarında görülen ve yaz başından güz başına kadar çiçek açan bir bitkidir.
-

Verbascum xanthophoeniceum (Sülün sığırkuyruğu)
Verbascum xanthophoeniceum (Sülün sığırkuyruğu) çalılık alanlarda görülen ve bahar ortasından yaz başına kadar çiçek açan bir bitkidir.
Leave a Comment