Verbascum blattaria (Tutan sığırkuyruğu)

Tanımı

Genellikle 30 ila 150 cm büyüyebilen iki yıllık bir bitkidir. Gövdeler altta silindirik, üstte neredeyse köşeli ve basit ya da birkaç dallıdır. Taban yaprakları sapsız ya da kısa saplı, dikdörtgensi ila mızraksı, 3 ila 25 cm uzunluğunda, 1 ila 7 cm genişliğinde, küt uçlu ve dişli ya da loblu kenarlıdır. Gövde yaprakları daha küçük, en üsttekiler dikdörtgensi mızraksı ila yumurtamsı, üçgensi, sivri uçlu, dişli kenarlı ve tabanı neredeyse yüreksidir.

Çiçek durumu basit, gevşek ve çok sayıda çiçeklidir. Bırahteler çiçek sapından daha kısa, en alttakiler genişçe ya da darca yumurtamsı, dişli kenarlı, en üsttekiler mızraksı ve düz kenarlıdır. Çanak 5 ila 8 mm uzunluğunda, lobları mızraksı ve uçları sivri ya da neredeyse küttür. Taç sarı renkli, 2 ila 3 cm çapında ve dış yüzeyi salgılı tüylüdür. İplikçiklerin tüyleri mor menekşe renkli ve öndeki iki tanesinin ucu çıplaktır. Kapsül küresel, 5 ila 8 mm uzunluğunda ve salgılı tüylüdür. Güve ve hamamböceği kovucu olarak kullanılmıştır. Dilimizde tutan sığırkuyruğu adı ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Verbascum blattaria doğal olarak Akdeniz havzası ve Avrupa ile Orta Asya arasında kalan bölgede yayılış gösterir. Ancak günümüzde dünyanın büyük bölümüne dağılmıştır. Tahrip edilmiş araziler, yol kenarı ve makiliklerde görülen bitki umumiyetle mayıs ve temmuz ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 1300 metreye kadar olan rakımlarda il genelinde gözlemlemek mümkündür.

Harita | Sinonimler | Herbaryum

Etimoloji

Cins adı Latince sakallı anlamına gelir. Cinse bağlı birçok türde uzun ve yoğun tüyler görülür. Epitet Latince güve anlamına gelir. Plinius, bitkinin hamam böceklerini kendine çektiğini (haec abiecta blattas), bu nedenle bu ismi aldığını yazıyor. İkili adlandırma öncesi adı “Blattaria lutea, folio longo laciniato”dur. Ercikler güve antenine benzemektedir.