Tribulus terrestris

Demir dikeni


Anahtar kelimeler: Tıbbi bitkiYenilebilir bitki.

Dolaşım

Bitkiler › Çobançökerten takımı › Çobançökertengiller › Çobançökerten › Demir dikeni

Dağılımı

Doğal olarak Afrika, Avrupa ve Asya’da yayılış gösterir.

Genel bilgiler

Gövdeler taçtan itibaren 10 cm ile 1 metre arası yayılabilir, sık dallıdır. Bunlar genelde tabana paraleldir, gölgede ve diğer uzun bitkilerin arasında daha fazla uzayabilir. Taçtan gelen gövde yoğun bir biçimde tüylüdür. Yapraklar karşılıklı dizilişli ve teleksidir. Yaprakçıklar karşılıklı dizilişli ve yoğun tüylüdür. Çiçekler 4 ila 10 mm genişliğindedir. Beş limon sarısı taç yaprak görülür. Çanak yaprak sayısı beş, ercik sayısı ondur. Çiçekler erseliktir.

Gözlem

Tarlalar, yol kenarı ve tahrip edilmiş arazilerde görülür. İzmit ve Derince ilçelerinde gözlemlenmiştir.

Yaygın adları

Demir dikeni, Çarık dikeni, Çobançökerten, Demir bıtırağı, Demirliyen, Deveçökerten.

Etimoloji

Cins adı Latince “demir dikeni” anlamına gelir. Demir dikeni antikçağ ve ortaçağda yaygın olarak kullanın üç sivri uca sahip olan bir silahtır. Bu silahlar ilkel mayınlardır, orduların geçiş noktalarına rastgele yerleştirilirdi. Bu silahlara basan atlar yaralanır ve bu dönemin önemli askeri unsuru süvari, atsız kalırdı. Cinsin meyveleri bu silaha benzer. Tür adı Latince “karasal” anlamına gelir. Tür çöl ve çorak bölgelerde su tutma kapasitesinin arttırılması ve erozyonu önlemesi için dikilmiştir. Günümüzde dünyanın büyük bölümünde istilacı tür durumundadır.

Mutfak

Yaprak, meyve ve genç sürgünler pişirilerek tüketilebilir. Kapsüller öğütülerek ekmek yapımında kullanılır. Yaprakları ayranı koyulaştırmak için kullanılır.

Geleneksel tıp

Tohumları düşük ilacı, değiştirici, parazit düşürücü, afrodizyak, sıkılaştırıcı, gaz giderici, yatıştırıcı, idrar söktürücü, adet akışı teşvik edici, süt arttırıcı ve toniktir. Kan dolaşımını uyarır. Kaynatılarak bel soğukluğu ve idrar kaçırma tedavisinde kullanılır. Gut ve böbrek hastalıkları tedavisinde etkilidir. Antikanser aktivite gösterir. Çiçekleri cüzam tedavisinde kullanılır. Gövde, uyuz ve sedef hastalığı tedavisinde kullanılır. Kurutulmuş meyveleri konjesyon, baş ağrısı, karaciğer, oftalmi ve stomatit tedavisinde etkilidir.

Dioscorides: İltihap gidericidir. Balla birlikte pamukçuk, bademcik, ağız yaraları ve diş eti sorunlarında faydalıdır. Göz ilacı olarak kullanılır. Tohumları taş düşürücüdür. Zehirli yılan ısırıklarına karşı etkilidir. Pire öldürücüdür. Atları beslemek için kullanılmıştır.

İbn-i Sînâ: Hayvan yemi olarak kullanılır. Meyvesi ekmek yapımında kullanılır. Diş eti yaralarında kullanılır. Boğaz iltihabını gidericidir. Cinsel isteği arttırır. Taş düşürücüdür. Yılan zehrine karşı panzehir görevi görür. Kaynatılarak haşerat kovucu olarak kullanılır.

Birûni: Meyvesi savaş alanların atların ayaklarını yaralaması için bırakılan ucu demirli aletlere benzer. Taze bitki otçul hayvanlar tarafından tüketilir.

Muyîddin Mehî: Diş ağrısı vakalarında kullanılır.

Abdulvehhâb bin Yusuf: Mesane taşlarını düşürmek için kullanılır.

Şirvanî Mahmud: Bel ağrısına iyi gelir.

Dikkat

Fotoğrafları

Literatür

Species Plantarum 1: 387. 1753. L.

Bir Cevap Yazın