Tragopogon porrifolius subsp. longirostris (Helevan)

Helevan


Anahtar kelimeler: Tıbbi bitki, Yenilebilir bitki.

Dolaşım

Bitkiler › Papatya takımı › Papatyagiller › Yemlik › Helevan

Dağılımı

Bitki doğal olarak kuzey Afrika ve Avrupa’da yayılış gösterir.

Genel bilgiler

120 cm büyüyebilir. Gövde büyük ölçüde dalsızdır. Yapraklar ot benzeridir. Gövdelerden sütlü su sızar. Çiçekler 5 cm çapındadır. Bunlar dilsi çiçeklerden daha uzun olan yeşil bırahteler ile çevrilidir. Tohumlar Temmuz ile Eylül aylarında olgunlaşır. Çiçekler erseliktir. Güçlü esen rüzgara karşı dayanıklıdır. Tohumlar mart ayından itibaren hava koşulları da uygunsa ekilebilir. Toprağın sürekli nemli tutulması gerekir, yoksa tohumlar çimlenmez.

Gözlem

Kayalık yamaçlar, çalılık ve yol kenarında görülür. Karamürsel ve Kartepe ilçelerinden kayıt bildirilmiş ancak henüz gözlemlenememiştir.

Yaygın adları

Helevan, Yemlik, Beyaz iskorçina, Salsifi, Sarı iskorçina, Sarı tekesakalı.

Çiçek zamanı

Nisan-Temmuz ayları.

Yükseklik

0-1600 metre arası.

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca “keçi sakalı” anlamına gelir. Uzun sorguç tüylerine işaret eder. Tür adı Latince “pırasa yapraklı” anlamına gelir. İkili adlandırma öncesi adı “Tragopogon purpureo caeruleum, porri folio, quod Artesi vulgo”dur. Alttür adı ise Latince “uzun gagalı” anlamına gelir. Kapçık yapısına işaret eder.

Mutfak

Genç sürgünler, yapraklar ve kökü sebze olarak tüketilebilir. Tadının istiridyeye benzediği söylenir. Çiçekleri çiğ olarak salatalara eklenir.

Geleneksel tıp

Kökleri idrar söktürücüdür. Aynı zamanda antibiyotik ve müshil etkisi de vardır. Karaciğer ve safra kesesi üzerinde faydalı olduğu iddia edilmektedir. Yüksek tansiyon tedavisinde başvurulur.

Dioscorides: Tüketilebilir.

İbn-i Sînâ: Çeşitli organları kuvvetlendirmek için kullanılır. Yaprakları yara iyileştiricidir. Akciğer sorunlarında ve kan tükürmede çiçek ve kökü kullanılır. Kökleri kulak kirini temizler ve ayrıca burun için de faydalıdır. Mide için faydalıdır. Bağırsak yaraları ve rahim kanaması vakalarında başvurulur.

Biliyor musunuz?

Kökünden elde edilen lateks sakız olarak çiğnenir.

Literatür

Willdenowia 33. 2003. 237 2003. (Sch.Bip.) Greuter