Nasıl tanırım?
Dişi çiçek taçlarının uçta 3-5 loblu, yaprakların derin teleksi ve bitkinin boylu olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Çalılık, yol kenarı, sulak alan
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Haziran – Ağustos
Arazi notu
25 Ağustos 2023 • İzmit • 1 m • Kumsal
Genç yaprakçıklar çiğ ya da pişirilerek tüketilmektedir. Çeşitli yemeklere çeşni olarak eklenmiştir. Yapraklarından çay elde edilmektedir. Böcek kovucudur ve bu nedenle tabut ya da kefenlerin içine konmuştur. Etlerin uzun süre bozulmamasını sağlamak için de yaprakları kullanılırdı. Sinekleri engellemek için pencerelere asılmıştır. Aynı şekilde karıncaları uzaklaştırmak için geçtikleri yollara ve güveleri uzaklaştırmak için de elbiselerin arasına bırakılır. Bitkiden altın sarısı, sürgünlerden yeşil renkli boya elde edilir. Böcek kovucu özelliği nedeniyle süs bitkisi ve sebzelerin yanına dikilir.
Bağırsak paraziti, romatizma, sindirim sorunu, ateş, yaralanma ve kızamık tedavisinde başvurulmuştur. Bunun yanında yaprakları ve çiçek başları parazit düşürücü, kas gevşetici, gaz giderici, adet akışı teşvik edici, uyarıcı ve toniktir. Yapraklar demlenerek adet düzensizliklerinde kullanılmaktadır. Yüksek dozda düşüğe neden olur. Çeşitli cilt sorunlarında lapa halinde uygulanır.
Bitki için önerilen solucan otu adı, olasılıkla bitkilerin böcekleri uzak tutması için kefenlerin arasına konulması ile ilgilidir. Diğer ihtimal ise parazit düşürücü etkisinden mütevellittir.
Aşırı miktarda alınırsa içerdiği thujone maddesi nedeniyle yaprak ve çiçekler zehirlidir, karaciğer ve beyin hasarına neden olur. Dahili olarak kullanılması önerilmemektedir. Hamileler uzak durmalıdır. Yapraklarından elde edilen yağ zehirlidir ve doz aşımı hayli tehlikelidir.
Bitkinin salgıladığı bileşikler, karıncaların birbirlerini takip etmek için bıraktıkları feromon izlerini tamamen nötralize eder ve karıncaların yönünü şaşırmasına neden olur.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Latince ölümsüz anlamına gelir. Bitkilerin zorlu koşulları tolere edebilmelerine işaret eder. Bu sıfat, koparıldıktan sonra uzun süre canlılığını koruyan çiçekler için de kullanılır. Ayrıca Antikçağ’da bu bitkilerden elde edilen suyun ab-ı hayat/ölümsüzlük suyu olduğuna da inanılırdı. Cinse bağlı Tanacetum vulgare antikçağda mumyalama işleminde kullanılmıştır, bu bağlantı etimolojik kökene dair daha güçlü bir ayrıntıdır. Son olarak, tanrıların sakisi olan Ganimedes, onların içkilerine Tanacetum vulgare parçaları atarak ölümsüzlüklerini korumalarını sağlardı. Epitet Antik Yunanca yaygın anlamına gelir. Türün, cins özelinde dağılım alanının genişliğine işaret eder.
Genellikle 40 ila 150 cm büyüyebilen çok yıllık bir bitkidir. Gövde 1 ya da 2 adet, kalın, hafif kırmızı, dik, genelde pürüzsüz ve tepeye doğru dallıdır. Yapraklar almaşlı dizilişli, 10 ila 15 cm uzunluğunda, teleksi loblu, merkezden bölünmüş yedi çift bölümlüdür (bunlar kendi aralarında yeniden bölünerek eğrelti otunu andırır).
Taban yaprakları kısa süre sonra solmaktadır. Kömeçler 20 ila 200 adettir. İnvolukrum yarı küresel ve 5 ila 10 mm çapındaır. Çiçek tablası dışbükey ile koniksidir. Filariler şeritsi mızraksıdır. Dilsi çiçekçikler mevcut değildir.
Tüpsü çiçekçikler diş ive 20 adet olup taç sarı renklidir. Kapçık 1 ila 2 mm uzunluğunda, 4 ya da 5 kabarık çizgili, salgılı benekli ve kahverengidir. Sorguç taçsı olup 0,2 ila 0,4 mm uzunluğundadır. Dilimizde solucanotu ve yaygın pireotu adları ile bilinmektedir.