İçeriğe geç

Tamarix (Ilgın)


Dolaşım

BitkilerKaranfil takımıIlgıngiller › Ilgın

Genel bilgiler

Çalı ya da küçük ağaçlardan oluşan bir ailedir. Yapraklar kalıcı ya da dökülücüdür. Dallar incedir. Yapraklar küçük, pul benzeri, almaşlı dizilişli, basit ve sarılıcıdır. Çiçek kurulu başak bir benzeri talkım halindedir. Çiçekler beyaz ya da pembe renklidir. Çanak yaprak 4 ila 5 adettir. Taç yaprak beyaz ya da pembe renklidir. Cins Avrupa, Asya ve Afrika’ya özgüdür, genellikle çöllerde ve deniz kenarında görülür. Bazı türleri süs bitkisi olarak park ve bahçelere dikilmektedir.

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca “Tamaris nehri” anlamına gelir. İspanya bir nehir, günümüzdeki adı Tambre nehridir. Cinsin Türkçe adı “ılgın” Türkçe kökenlidir. Kaşgarlı Mahmud bitkiden “yılgun” olarak bahseder.

Tarihi

Dalları Sakalar tarafından ok yapımında kullanılmıştır.

Yunan güzel sanatlar tanrısı Apollon’un kutsal bitkileri arasında yer alır.

Gılgamış destanında Sümer tanrıçası Ninsun, Gılgamış ve Enkidu yolculuklarına çıkmadan önce ılgınla duş alır.

Tevrat’ta Tamarix ile ilgili çok sayıda atıf vardır.

Kur’an’da Sebe suresinde, Allah’ın Sebe kavmini cezalandırmak için bahçelerini içinde Tamarix bulunan bahçelere çevirdiği geçer: “Ama onlar yüz çevirdiler. Biz de üzerlerine Arim selini gönderdik. Onların iki bahçesini, acı yemişli, ılgınlı ve birkaç da sedir ağacı bulunan iki bahçeye çevirdik.”

Mısır tarım tanrısı Osiris’in bedeni bir süre Tamarix ağacında tutulmuştur.

Geleneksel tıp

Galen: Kaynatıldığı suyu bit öldürücü, sivrisinek ve pire kovucudur.

Plinius: Kaynatılıp dövüldükten sonra balla birlikte kanserli yaralara uygulanır. Dalak hastalıkları için faydalıdır. Ayrıca dalak sorunu olanlara verilen içecekler de bu ağaçtan yapılma kaplarda sunulur. Kabuğu dövülerek çölyak vakalarında ve apseleri kontrol altına almak için kullanılır. Meyve suyu balla birlikte kangrene uygulanır. Gül yağı ve balmumu ile birlikte uygulandığında sakinleştirici etkilidir. Kabuk kaynatılarak diş ve kulak ağrısını gidermek için kullanılır. Yapraklar polenta ile birlikte serpijinöz yaralara tatbik edilir. Tohumları örümcek ısırmalarına karşı etkilidir. Ağacın külleri öküz idrarı karıştırılarak içildiğinde afrodizyaktır.

İbn-i Sînâ: Kan durdurucu ve ishal geçiricidir. Kaynatılmış suyu bit öldürücüdür. Külü yara ve yanı gidericidir. Yaprakları diş sorunlarında faydalıdır ve diş çürümesini engeller. Astım, dalak rahatsızlıkları ve rahim sorunlarında faydalıdır. Örümcek sokması vakalarında kullanılır.

Literatür

Species Plantarum 1: 270. 1753. L.