Suaeda maritima (Yatık cirim)

Tanımı

30 cm büyüyebilen, çıplak, dik, tabandan dallı ve tek yıllık bir bitkidir. Yapraklar basit, almaşlı dizilişli, gövde boyunca her boğumda tek yapraklı, şeritsi mızraksı ve tepede sivridir. Çiçek örtüsü yuvarlak ve üst bölümde yumrucukludur. Çiçekler küçük ve 1 ila 2 mm çapındadır. Bunlar 1 ila 3 arası sayıda üst yaprakların koltuklarında belirir. Beş çanak yaprak vardır ancak taç yaprak görülmez. Tohumlar siyah renklidir. Güneşli bölgeleri ve nemli toprakları tercih eder.

Gözlem bilgileri

Bitki doğal olarak Avrupa ve Asya kıtalarında yayılış göstermektedir. Kuzey Amerika’da doğallaşmıştır. [HaritaSinonimlerHerbaryum] Deniz kenarında ya da deniz kenarına yakın tuzcul bataklıklarda görülür. Yalova istikametine doğru İzmit körfezi boyunca gözlemlenmiştir. Haziran ve eylül ayları arasında çiçek açar. Deniz seviyesinden 10 metreye kadar olan rakımlarda gözlemlenebilir.

Türkçe adı

Dilimizde yatık cirim adı ile bilinmektedir.

Etimoloji

Cins adı Arapça siyah tuz anlamına gelir. Cinsin habitat tercihine işaret eder. Ayrıca tuzdan arındırılarak kurutulmuş yapraklar siyah rengini alır. Bitkinin Türkçe adı olan cirimotu Türkçe kökenli gibidir. Türkçede cirim kelimesi kayış anlamına gelir ancak bitki ile ilgisine dair bir bulguya rastlamadık. Cins adı, Mısır ve Arap yarımadasının florası üzerinde çalışan Peter Forsskål tarafından doğrudan Arapça karşılığı kullanarak kurulmuştur. Bitkilerin külleri cam yapımında kullanılmıştır. Ayrıca gıda amaçlı da tüketilir. Cinse bağlı bazı türlerden siyah ya da kırmızı renkli boya elde edilir. Tür adı Latince denize yakın anlamına gelir. Türün habitat tercihine işaret eder. Özgün tanımda bu “Habitat in Europae maritimis” olarak belirtilmiştir.

Gıda

Yaprakları ve tohumları çiğ ya da pişirilerek tüketilebilir ve tuzlu tadı nedeniyle diğer yemeklerde kullanılabilir. Genç sürgünler sirke ile salamura edilerek çeşni olarak kullanılır.

Bilgi

Çamur tutan yapısı nedeniyle bataklık oluşmasını sağlar. Yapraklar büyük oranda tuz emer ve en sonunda kırmızıya döner. Tuzdan arındırılmış yaprakları ise siyaha döner. Külleri cam ve sabun yapımında kullanılır.

Fotoğrafları