Stachys officinalis subsp. haussknechtii

Göktokalı çay


Anahtar kelimeler: Tıbbi bitki, Yenilebilir bitki, Boya bitkisi, Avrupa-Sibirya elementi.

Dolaşım

Bitkiler › Ballıbaba takımı › Ballıbabagiller › Deliçay › Göktokalı çay

Dağılımı

Bitki doğal olarak Avrupa ve batı Asya’da yayılış gösterir.

Genel bilgiler

Bazı kaynaklarda Betonica officinalis olarak geçmektedir. 100 cm büyüyebilir. Gövde tüysüz ya da tüylü olabilir. Taban yaprakları yumurtamsı dikdörtgensi ila dikdörtgensi, kenarları kabaca dişli, küt, 3 ila 12 cm uzunluğunda, 1,5 ila 5 cm genişliğinde, saplar 2,5 ila 9,5 cm uzunluğunda, yüreksidir. Gövde yaprakları daha küçük ve daha kısa saplıdır. Taç yapraklar beyaz renklidir. Popüler bir süs bitkisidir.

Gözlem

Sulak alanların kenarında, orman açıklıklarında ve kayalık yamaçlarda görülür. İzmit ve Başiskele ilçelerinde gözlemlenmiştir.

Yaygın adları

Göktokalı çay.

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca “başak” anlamına gelir. Cinsin çiçek kurulunun başak formunda olmasına işaret eder. Tür adı Latince “tedavi edici” anlamına gelir. Türün geleneksel olarak tedavi amaçlı kullanılmasına işaret eder. Alttür adı ise Latince “Carl Haussknecht’e” anlamına gelir. Türü ilk defa toplayan ve 30 Kasım 1838 – 7 Temmuz 1903 tarihleri arasında yaşamış Alman eczacı.

Mutfak

Yaprak ve çiçeklerden çay elde edilir.

Geleneksel tıp

Yılan ve köpek ısırıklarına uygulanır. Sarhoşluk giderici olarak kullanılır. Sinir sistemi, cilt sorunları ve jinekolojik rahatsızlıklarda başvurulur. Kesik ve yaralara lapa halinde uygulanır. Migren ve nevralji vakalarında etkilidir. Parazit düşürücü, antiseptik, büzücü, gaz giderici, katartik, safra söktürücü, sindirimi destekleyici, idrar söktürücü, kusturucu, adet akışı teşvik edici, balgam söktürücü, yatıştırıcı, aksırtıcı, tonik ve yara iyileştiricidir. Baş ağrısını gidermek için ıhlamur ile birlikte içilir. Burun kanamasını geçirmek için civanperçemi ile birlikte kullanılır.

Galen: Güçlü bir idrar söktürücüdür.

Antonius Musa: Kötü ruhları kovmak için evlerin bahçelerine dikilir.

Dioscorides: Balla kaynatıldığında kusturucudur. Yaprakları kaynatılarak konvülsiyonlar, fıtık, rahim bozuklukları ve rahim daralması için kullanılır. Zehirli hayvanlar tarafından ısırılma vakalarında başvurulur. İdrar ve adet akışı tetikleyicidir. Tüberküloz için yararlıdır.

Biliyor musunuz?

Yapraklarından sarı boya elde edilir. İmparator Augustus döneminde yaşamış hekim Antonius Musa, bitkinin tıbbi özelliklerini anlattığı müstakil bir eser yazmıştır. Musa cinsi (Muz), onun adını taşır.

Fotoğrafları

Literatür

Willdenowia 15: 79. 1985. (Nyman) Greuter & Burdet

Yorum yazın