İçeriğe geç

Smilax aspera (Gıcırdikeni)

Bitkiler › Zambak takımı › DikenucugillerDikenucu › Gıcır dikeni

Yenilebilir bitkiTıbbi bitkiBoya bitkisiAsgari endişe (LC).

4 metre uzayabilir. Gövde esnek, kırılgan ve dikenlidir. Yapraklar 8 ila 10 cm uzunluğunda, saplı, almaşlı dizilişli, sert, derimsi, yüreksi, kenarları testere dişli ve dikenlidir. Çiçekler kokulu, küçük, sarımsı ya da yeşilimsi renkli ve salkım halindedir. Meyveler küresel, küme halindedir ve sonbaharda olgunlaşır. Bunlar başlangıçta kırmızı iken zamanla siyaha döner. 8 ila 10 mm çapındadırlar ve 3 adet küçük ve yuvarlak tohum barındırırlar. Çiçekler iki evciklidir.

Doğal olarak Afrika, Asya ve Avrupa’da yayılış gösterir. [Harita|Sinonimler|Herbaryum]

Makilik, kayalık yamaçlar ve çalılıklarda görülür. Gebze ilçesinden kayıt bildirilmiş ancak henüz gözlemlenememiştir.

Dilimizde Akdeniz saparnası ve Gıcır dikeni adları ile bilinmektedir.

Nisan ve haziran ayları arasında çiçek açar.

Deniz seviyesinden 700 metreye kadar olan rakımlarda gözlemlenebilir.

Plinius: Sarmaşığa benzeyen bu bitki smilax olarak anılmaktadır, önceleri sadece Klikya’da vardı ancak şimdilerde Yunanistan’da yaygındır. Dalları dikenlidir, yaprakları sarmaşığa benzer ancak daha küçük ve köşesizdir. Bu bitki saplarından sülükler çıkarır. Çiçekleri beyaz renklidir ve zambak gibi kokar. Meyveleri küme halindedir ve yabani üzüme benzer. Bunlar kırmızı renklidir. Bu bitki kutsal ayinlerde ya da taç olarak kullanılmaz, çünkü bitki matemle ilişkilendirilmiştir. Smilax adındaki genç bir kız, Crocus adında bir gence âşık olmuş ve aşkının karşılıksız olması nedeniyle bu bitkiye dönüşmüştür. Smilax kitabe yapımında kullanılır, kulağa doğru yaklaştırıldığında bu bitkiden elde edilen ahşaptan hafif bir ses duyulur. Ayrıca şarabı su ile karıştığında ayırmak için kullanılmıştır. Bu bitkiden yapılmış bir kap suyun akmasına izin verir, ancak şarap kapta kalır.

Genç sürgünler çiğ ya da pişirilerek tüketilebilir. Kuşkonmaz ikamesi olarak kullanılabilir. Sülükler de tüketilebilir.

Kök, değiştirici, yatıştırıca, arındırıcı, terletici, diüretik, uyarıcı ve toniktir. Smilax aspera en iyi arındırıcı bitkilerden biridir ve genellikle Solanum dulcamara ile tonik ve genel vücut temizleyicisi olarak kullanılır. Olgun meyveler uyuzun tedavisinde cilde sıkılır ve uygulanır.

Sülüklerden kırmızı boya elde edilir.

Doğan, Hüseyin (2022). Smilax aspera (Gıcırdikeni) - Kocaeli Bitkileri. Erişim adresi: https://kocaelibitkileri.com/smilax-aspera/ Erişim tarihi: 2 February 2023

Bir Yorum Yazın