Buradasınız: Ana sayfa » Smilax aspera

Smilax aspera

Gıcırdikeni

Bakımı

Smilax aspera çok yıllık bir tırmanıcıdır. Nemli toprağı, güneşli ya da yarı gölgeli bölgeleri tercih eder. Donlara dayanıklıdır.

Yetiştirme

Smilax aspera açık ormanormanlık alan ve çalılıklarda görülür. Kumlu ve tınlı topraklara uyumludur.

Yaygın adları

Common smilax, Rough bindweed, Sarsaparille, Mediterranean smilax; Akdeniz saparnası, Gıcırdikeni.

Etimoloji

Cins adı Yunanca saparna; tür adı ise Latince kaba anlamına gelir.

Bitki tarihi

Crocus adında bir genç orman perisi Smilax’a âşık olur ancak bu aşk nedeniyle tükenerek çiğdem çiçeğine dönüşür. Bu hikâyede adı geçen orman perisi Smilax ise, tırmanıcı Smilax (melocan) bitkisine dönüşür. Sarmaşığa benzeyen bu bitki smilax olarak anılmaktadır, önceleri sadece Klikya’da vardı ancak şimdilerde Yunanistan’da yaygındır. Dalları dikenlidir, yaprakları sarmaşığa benzer ancak daha küçük ve köşesizdir. Bu bitki saplarından tendriller çıkarır. Çiçekleri beyaz renklidir ve zambak gibi kokar. Meyveleri küme halindedir ve yabani üzüme benzer. Bunlar kırmızı renklidir. Bu bitki kutsal ayinlerde ya da taç olarak kullanılmaz, çünkü bitki matemle ilişkilendirilmiştir. Smilax adındaki genç bir kız, Crocus adında bir gence âşık olmuş ve aşkının karşılıksız olması nedeniyle bu bitkiye dönüşmüştür. Smilax kitabe yapımında kullanılır, kulağa doğru yaklaştırıldığında bu bitkiden elde ahşaptan hafif bir ses duyulur. Ayrıca şarabı su ile karıştığında ayırmak için kullanılmıştır. Bu bitkiden yapılmış bir kap suyun akmasına izin verir, ancak şarap kapta kalır.

Taksonomi

Superregnum: Eukaryota
Regnum: Plantae
Cladus: Angiosperms | Monocots
Ordo: Liliales
Familia: Smilacaceae
Genus: Smilax
Raunkiaer: Phanerophyte

Literatür

Species Plantarum 2: 1028–1029. 1753. L.

Yapısı

Smilax aspera 4 metre uzayabilir. Stem esnek, kırılgan ve dikenlidir. Yapraklar 8 ila 10 cm. uzunluğunda, petiolat, alternat, sert, derimsi, kordat, kenarları serrat ve dikenlidir. Çiçekler kokulu, küçük, sarımsı ya da yeşilimsi renkli ve raceme halindedir. Meyveler küresel, küme halindedir ve Sonbaharda olgunlaşır. Bunlar başlangıçta kırmızı iken zamanla siyaha döner. 8 ila 10 mm. çapındadırlar ve 3 adet küçük ve yuvarlak tohum barındırırlar. Çiçekler dioiktir. EylülEkim ve Kasım aylarında çiçek açar.

Faydaları ve zararları

Bitkileri kullanmadan önce mutlaka bir uzmandan yardım alın. Genç sürgünler çiğ ya da pişirilerek tüketilebilir. Kuşkonmaz ikamesi olarak kullanılabilir. Tendriller de tüketilebilir. Kök, alteratif, demulent, depuratif, diaphoretik, diüretik, uyarıcı ve toniktir. Smilax aspera en iyi depurative ilaçlardan biridir ve genellikle Solanum dulcamara ile tonik ve genel vücut temizleyicisi olarak kullanılır. Olgun meyveler uyuzun tedavisinde cilde sıkılır ve uygulanır. Alterative: Alteratif (Değiştirici). Özellikle bozulan bir işlevi eski haline getirici veya besinlerin sindirilmesini kolaylaştırıcı ilaç. Antipsoriatic: Antipsoryatik. Psoyraz tedavisinde kullanılan ilaç. Demulcent: Deri ya da mukoza üzerindeki ağrıyı hafifleten ya da gideren ilaç. Depurative: Depüratif. Kanı temizleyici ilaç. Diaphoretic: Diyaforetik. Terlemeyi arttırıcı ilaç. Diuretic: Diüretik. İdrar söktürücü ilaç. Parasiticide: Parazit öldürücü ilaç. Stimulant: Herhangi bir organı uyarıcı etkisi olan. Tonic: Tonik. Organları uyaran ve güçlendiren ilaç.

Koruma

THE IUCN Red List’e göre Asgari endişe altında tür sınıfı içindedir.

Flora of Turkey

Scrambling shrub, usually shorter-stemmed, and thicker-leaved than S. excelsa; stems thorny at least below. Leaves cordate-deltoid to lanceolate, 3-6 x 1,5-4,5 cm, base often hastate or sagittate with rounded auricles, margin of lamina at least sparsely spinulose. Flowers borne in several 1-6-flowered umbels subsessile on elongate solitary axillary peduncles. Male perianth segments 4-5 mm, yellowish-cream. Berry red or black. FL 4-6, Macchie, scrub, ravines and rocky limestone slopes, nr beaches, 50-700 m. VIII:71.

Yorum yazın