İçeriğe geç

Secale cereale (Çavdar)

Çavdar


Anahtar kelimeler: Tıbbi bitki, Yenilebilir bitki, Asgari endişe (LC).

Dolaşım

Bitkiler › Buğday takımı › Buğdaygiller › Çavdar › Çavdar

Dağılımı

Bitki doğal olarak Türkiye’de yayılış gösterir ancak çok erken dönemde mutfak değeri eski dünyanın büyük bölümüne yayılmıştır.

Genel bilgiler

50 cm ila 1,8 metre büyüyebilir. Gövde tek ya da küme halinde, pürüzsüz, yeşil renkli, çıplak ya da çiçek kurulunun hemen altında cılız tüylüdür. Yaprak kılıfları pürüzsüz ya da ülgerlidir. Yaprak ayası 4 ila 12 mm genişliğinde, çıplak ya da nadiren seyrek cılız tüylüdür. Çiçek kurulu dik, 4,5 ila 12 cm uzunluğunda ve 0,8 ila 1 cm genişliğindedir. Başakçıklar 2 çiçek taşır. Dışkavuzların uzunlukları eşit değildir ve 8 ila 20 mm uzunluğundadır. İçkavuz 14 ila 15 mm uzunluğundadır. Arpa ve buğdayı andırır. Tohumlar ağustos ve eylül aylarında olgunlaşır. Çiçekler erseliktir.

Gözlem

Tarla, yol kenarı ve orman sınırlarında görülür. Karamürsel ilçesinden kayıt bildirilmiş ancak henüz gözlemlenememiştir.

Yaygın adları

Çavdar.

Çiçek zamanı

Nisan-Ağustos ayları.

Yükseklik

0-1600 metre arası.

Etimoloji

Cins adı Latince “kesik” anlamına gelir. Bağlantı açık değildir ancak kelime çavdar için kullanılan kadim isimdir. Cinsin dilimizdeki karşılığı olan “çavdar” Farsça kökenlidir. Tür adı Latince “tahıl” anlamına gelir. Tür insanoğlunun yetiştirdiği ilk tahıllardan biridir.

Mutfak

Ekmek ve çeşitli alkollü içkilerin yapımında kullanılır. Tohumları pişirilerek tüketilebilir. Tohumlarının %13’ü proteindir. Tohumları kavrularak kahve gibi içilir. Tohumları öğütülerek çeşitli hamur işlerinin yapımında kullanılır.

Geleneksel tıp

Tohumları lapa haline getirilip tümörlere uygulanır. Tohumları etkili bir müshildir.

Literatür

Species Plantarum 1: 84. 1753. L.

Bir Yorum Yazın