Nasıl tanırım?
Çanak yaprakların dikdörtgensi, küt uçlu ve gövdelerin genellikle koyu mor renkli olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Taşlık, ormanlık
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Nisan – Haziran
Arazi notu
04 Mayıs 2025 • Gebze • 220 m • Orman
Porphyrophora polonica için ana konakçı bitkidir. Bu böcekten elde edilen parlak kırmızı boya (kermes), 16. yüzyılda Meksika kermes böceğinin yerini alana kadar Avrupa’da oldukça değerliydi.
Cins için önerilen kınavel kelimesi, cinsin önceki adı olan Knavel’den türetilmiş gibi gözükmektedir. Knavel kelimesi, küçük farklarla da olsa cinsin Avrupa dillerindeki yaygın adıdır. Knavel, yün yumağı demektir ve bitkilerin genel görünümüne dikkat çekmektedir. Bu durumda yumakotu, kınavelden daha uygun bir isim olurdu.
Modern tarım teknikleri ve yoğun herbisit kullanımı nedeniyle bazı bölgelerdeki popülasyonları düşüş eğilimindedir.
Bir bölgede yoğun varlığı, toprağın kireçsiz, besinsiz ve asidik olduğuna dair bir göstergedir.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Antik Yunanca sert çiçekli anlamına gelir ve bu bağlamda çiçek örtüsünün dokusuna işaret eder. Meyve, hipantyum adı verilen sertleşmiş çiçek tabanının içinde saklıdır ve bu yapı bir bütün olarak meyve işlevi görerek dağılmaktadır. Epitet Latince çok yıllık anlamına gelir, açık bir şekilde türün yaşam döngüsüne işaret eder ve Scleranthus annuus türünden ayırt etmek için tercih edilmiştir. Bitki zaman zaman tek ya da iki yıllık yaşam döngüsüne de sahip olabilmektedir.
Genellikle 5 ila 15 cm büyüyebilen çok ya da zaman zaman iki yıllık bir bitkidir. Beyaz çiçekler 2 ila 5 mm büyüklüğündedir. Gövde tabandan dallı, dik ila yatık ve genellikle mor renklidir.
Yapraklar 13 mm uzunluğunda, karşılıklı dizilişli, şeritsi ve sapsızdır. Çiçek kurulu gevşek ya da görece sıkıdır. Çiçekler yeşilimsi ila beyaz renklidir.
10 adet ercik mevcuttur. Taç yaprak bulunmamaktadır. Çanak yeşil renkli ve beş lobludur. Kapsül zarsıdır. Tohumlar merceksi ve pürüzsüzdür. Dilimizde çatal kınavel adı ile bilinmektedir.