Satureja (Kayakekiği)

Tanımı

Satureja (Kayakekiği) otsu, odunsu ya da çalı formunda olan bitkilerden oluşan bir cinstir. Yapraklar genellikle aşağıda kamamsı, düz, neredeyse sapsızdır. Çiçek durumu iki ila çok sayıda çiçekten oluşan çiçek halkaları ya da talkımlar halindedir. Bırahteler genellikle yaprak benzeri ve ikincil bırahteler belirsizdir. Çanak iki dudaklı ya da neredeyse çok simetrili, çansı, 10 ila 13 damarlı, beş loblu, arkadaki loblar düz ila kavisli, öndeki loblar daha uzun ve çanak boğazı sakallıdır. Taç iki dudaklı, dört loblu, beyaz, leylak, pembe ya da soluk mor renkli, arkadaki lob içbükey, yuvarlak, derin girintili, öndeki dudağın orta lobu dikdörtgensi, yayık, tüp silindirik ve düzdür. Ercik dört adet, iplikçik aşkın ve kavislidir. Teka yayık ya da paralel, elipsoit ve birleşiktir. Fındıkçıklar yumurtamsı, zaman zaman uzatılmış ya da sivri çıkıntılı, pürüzsüz ya da kaba pürüzlü ve zaman zaman tüylüdür. Cins Akdeniz havzası ile Orta Asya arasında kalan bölgeye özgüdür ancak günümüzde diğer bölgelere de dağılmıştır. Akdeniz mutfağında yaygın olarak kullanılır.

Etimoloji

Cins adı Latince baharatlı anlamına gelir. Cinsin mutfak değerine işaret eder. Cins adı ayrıca yarı insan yarı keçi formunda olan mitolojik karakter satirle de ilgilidir. Efsaneye göre satirlerin cinsel güçleri bu bitkileri tüketmelerinden kaynaklanmaktadır. Cins için önerilen kayakekiği adının aksine Kocaeli’nde daima deniz kenarında ve kumlu alanlarda gözlemledik.

Kocaeli’deki türler