Çiçekler gelişmiş bir mekanik sisteme sahiptir. Çiçeğin içine giren arı, nektara ulaşmak için kafasıyla çiçeğin alt kısmındaki kapağa baskı yapar. Bu baskı, çiçeğin üstünde bulunan ve bir kaldıraç çalışan erkek organları (anterleri) harekete geçirir. Kaldıraç kolu aşağı doğru bükülerek arının sırtına polenleri basar. Arı başka çiçeğe gittiğinde, sırtındaki polenleri dişi organa bırakır.
Salvia divinorum‘un içerdiği salvinorin A maddesi, doğada bilinen en güçlü organik halüsinojendir. Aztek ve Mazatek şamanları bu yaprakları çiğneyerek transa geçer ve kehanetlerde bulunurlardı. Bu, 2000’li yıllarda tehlikeli bir psikedelik akıma dönüşmüş, günümüzde birçok ülkede satışı yasaklanmıştır.
Dilimizdeki adaçayı adı, olasılıkla başkent İstanbul’daki aktarlara, Ege adalarından getirilmesi ile ilgilidir.
Bitki itibarı simgeler. Coğrafyacı Strabo’ya göre bir bahçede olması gereken ilk bitki adaçayıdır. Mitolojiye göre, Europa’nın kardeşi ve Semele’nin babası olan Fenikeli kral Kadmos, adaçayının özelliklerini ilk keşfedendir. Bu doğrultuda Antik Yunan’da Zeus, Antik Roma’da ise Jüpiter’in kutsal bitkisi olmuştur.
Kara Veba sırasında, Toulouse şehrinde ölüleri ve evleri soyan ama hastalıktan hiç etkilenmeyen dört hırsız yakalandı. İdam edilmek yerine, hastalıktan nasıl korunduklarının sırrını açıklamaları istendi. Hırsızların sırrı, adaçayı, biberiye, kekik ve lavantayı sirke içinde bekleterek elde ettikleri ve vücutlarına sürdükleri Dört Hırsız Sirkesi idi.
Türkiye cinsin çeşitlilik merkezlerinden biridir. 100’den fazla türe ev sahipliği yapmaktadır ve bunların yaklaşık yarısı ülkemize özgüdür.
Ailenin en kalabalık cinsidir ve binin üzerinde türle temsil edilmektedir.
“Cur moriatur homo cui salvia crescit in horto?” (Eğer bir insanın bahçesinde adaçayı büyüyorsa, o insan neden ölsün ki?)
Astroloji ve yoga stüdyolarında mekandaki negatif enerjiyi temizlemek için kurutulmuş adaçayı demetleri yakmak bir trenddir. Bu ritüel aslında Kuzey Amerika Yerlilerinin kutsal bir geleneğidir. Onlar, adaçayı dumanının yeryüzü ile ruhlar alemi arasında bir köprü kurduğuna inanırlardı. Öte yandan astroloji ve yoga stüdyolarının bitkiyi aşırı toplaması nedeniyle, nesli günümüzde tehdit altındadır ve çoğu popülasyonu geri döndürülemez biçimde hasar almıştır.
Son yıllarda sağlıklı beslenme videolarının, detoks tariflerinin ve smoothie kaselerinin vazgeçilmezi olan chia, Salvia hispanica‘nın tohumlarının adıdır.
Cinsin çiçekleri tüm ana renk gruplarını kapsamaktadır ve bu bitkiler âleminde nadirdir.
Salvia (Adaçayı) otsu, odunsu ya da çalı formunda olan çok yıllık bitkilerden oluşan bir cinstir. Nadiren tek ya da iki yıllık olup genellikle güçlü aromatiktirler. Gövdeler dik ya da yatık, salgılı ya da salgısız tüylü ya da tüysüzdür. Yapraklar bölünmemiş, lirsi ya da derin teleksidir. Çiçek durumu terminal ve/veya koltuklarda, yakın ya da ırak 1 ila çok sayıda çiçekli çiçek halkalarında oluşan sıklıkla bileşik salkım, başak ya da tirsus halindedir.
Bırahteler belirgin değil ya da büyük ve zaman zaman renkli, dökülücü ya da kalıcı ve nadiren dikenciklidir. Çanak üç ila beş loblu, iki dudaklı, lobları nadiren dikenli, tüp silindirik ila çansı, 9 ila 15 adet damarlı ve sıklıkla genişleyicidir. Taç güçlü biçimde iki dudaklı, dört ya da beş loblu, beyaz, mavi, sarı, kırmızı, pembe ya da menekşe renkli, arkadaki dudak sıklıkla daha uzun, güçlü biçimde oraksı ila neredeyse düz, düz ya da derin girintili uçlu ve öndeki dudağın merkez lobu sıklıkla geniştir.
Erciklerin iki adedi verimli ve iplikçikler genellikle kısadır. Tepecik loblarının uzunlukları çoğunlukla eşit değildir. Disk dört loblu ve öndeki lob sıklıkla daha büyüktür. Fındıkçıklar üç köşeli, yumurtamsı ila neredeyse dairesel ve musilajlı ya da musilajsızdır.
Kocaeli’ndeki türler
Salvia aethiopis (Habeş adaçayı) genelde çalılık alanlarda görülen ve bahar sonundan yaz sonuna kada…
Read MoreSalvia forskaohlii (Dolmayaprağı) genelde ormanlık alanlarda görülen ve yaz başından güz başına kada…
Read MoreSalvia glutinosa (Yapışkan adaçayı) yüksek rakımlardaki bölgelerde görülen ve bahar ortasından güz o…
Read MoreSalvia hispanica (Çiya), özellikle tohumları Amerika'da binlerce yıldır kullanılan, günümüzde de pop…
Read MoreSalvia microphylla (Süs adaçayı) göz alıcı çiçekleri nedeniyle sıklıkla bahçe ve parklara dikilen po…
Read MoreSalvia miltiorrhiza (Danşen) Çin tıbbında özellikle kalp şikayetleri için binlerce yıldır kullanılan…
Read MoreSalvia napifolia (Ters şalba) genelde makilik alanlarda görülen ve yaz aylarında çiçek açan çok yıll…
Read MoreSalvia officinalis (Adaçayı) aromatik değeri nedeniyle günümüzde dünyanın büyük bölümünde yetiştiril…
Read MoreSalvia officinalis subsp. lavandulifolia (İspanyol adaçayı) hoş kokusu nedeniyle yaygın olarak yetiş…
Read MoreSalvia rosmarinus (Biberiye) özellikle Akdeniz mutfaklarında popüler olan, ayrıca süs bitkisi olarak…
Read MoreSalvia sclarea (Paskulak) genelde çalılık alanlarda görülen ve bahar sonundan yaz sonuna kadar çiçek…
Read MoreSalvia splendens (Ateş çiçeği) göz alıcı çiçekleri nedeniyle Kocaeli'de genelde bahçe ve mezarlara d…
Read MoreSalvia tomentosa (Şalba) genelde orman sınırlarında görülen ve bahar ortasından güz başına kadar çiç…
Read MoreSalvia verbenaca (Elmakekiği) genelde ormanlık alanlarda görülen ve bahar aylarında çiçek açan çok y…
Read MoreSalvia verticillata (Dadırak) genelde çayırlar ve yol kenarında görülen ve yaz aylarında çiçek açan …
Read MoreSalvia verticillata subsp. amasiaca (Hart şalbası) genelde çayırlarda görülen ve bahar sonundan güz …
Read MoreSalvia virgata (Fatmanaotu) genelde çayırlarda görülen ve bahar sonundan güz başına kadar çiçek açan…
Read MoreSalvia viridis (Zarif şalba) genelde çalılık alanlarda görülen ve bahar başından yaz ortasına kadar …
Read More
















