Tanımı
Salvia (Adaçayı) otsu, odunsu ya da çalı formunda olan çok yıllık bitkilerden oluşan bir cinstir. Nadiren tek ya da iki yıllık olup genellikle güçlü aromatiktirler. Gövdeler dik ya da yatık, salgılı ya da salgısız tüylü ya da tüysüzdür. Yapraklar bölünmemiş, lirsi ya da derin teleksidir. Çiçek durumu terminal ve/veya koltuklarda, yakın ya da ırak 1 ila çok sayıda çiçekli çiçek halkalarında oluşan sıklıkla bileşik salkım, başak ya da tirsus halindedir. Bırahteler belirgin değil ya da büyük ve zaman zaman renkli, dökülücü ya da kalıcı ve nadiren dikenciklidir. Çanak üç ila beş loblu, iki dudaklı, lobları nadiren dikenli, tüp silindirik ila çansı, 9 ila 15 adet damarlı ve sıklıkla genişleyicidir.
Taç güçlü biçimde iki dudaklı, dört ya da beş loblu, beyaz, mavi, sarı, kırmızı, pembe ya da menekşe renkli, arkadaki dudak sıklıkla daha uzun, güçlü biçimde oraksı ila neredeyse düz, düz ya da derin girintili uçlu ve öndeki dudağın merkez lobu sıklıkla geniştir. Erciklerin iki adedi verimli ve iplikçikler genellikle kısadır. Tepecik loblarının uzunlukları çoğunlukla eşit değildir. Disk dört loblu ve öndeki lob sıklıkla daha büyüktür. Fındıkçıklar üç köşeli, yumurtamsı ila neredeyse dairesel ve musilajlı ya da musilajsızdır. Cins dünyanın büyük bölümünde yayılış göstermektedir.🔗
Bitki itibarı simgeler. Coğrafyacı Strabo’ya göre bir bahçede olması gereken ilk bitki adaçayıdır. Mitolojiye göre, Europa’nın kardeşi ve Semele’nin babası olan Fenikeli kral Kadmos, adaçayının özelliklerini ilk keşfedendir. Bu doğrultuda Antik Yunan’da Zeus, Antik Roma’da ise Jüpiter’in kutsal bitkisi olmuştur.
Etimoloji
Cins adı Latince iyileştirici anlamına gelir ve bu bağlamda cinsin tıbbi özelliklerine işaret eder.
Kocaeli’ndeki türler
-
Salvia aethiopis (Habeş adaçayı)
Salvia aethiopis (Habeş adaçayı) genelde çalılık alanlarda görülen ve bahar sonundan yaz sonuna kadar çiçek açan bir bitkidir.
-
Salvia forskaohlii (Dolmayaprağı)
Salvia forskaohlii (Dolmayaprağı) genelde ormanlık alanlarda görülen ve yaz başından güz başına kadar çiçek açan bir bitkidir.
-
Salvia glutinosa (Yapışkan adaçayı)
Salvia glutinosa (Yapışkan adaçayı) yüksek rakımlardaki bölgelerde görülen ve bahar ortasından güz ortasına kadar çiçek açan bir bitkidir.
-
Salvia hispanica (Çiya)
Salvia hispanica (Çiya), özellikle tohumları Amerika’da binlerce yıldır kullanılan, günümüzde de popüler olan bir bitkidir.
-
Salvia microphylla (Süs adaçayı)
Salvia microphylla (Süs adaçayı) göz alıcı çiçekleri nedeniyle sıklıkla bahçe ve parklara dikilen popüler bir süs bitkisidir.
-
Salvia napifolia (Ters şalba)
Salvia napifolia (Ters şalba) genelde makilik alanlarda görülen ve yaz aylarında çiçek açan çok yıllık bir bitkidir.
-
Salvia officinalis (Adaçayı)
Salvia officinalis (Adaçayı) aromatik değeri nedeniyle günümüzde dünyanın büyük bölümünde yetiştirilen bir bitkidir.
-
Salvia officinalis subsp. lavandulifolia (İspanyol adaçayı)
Salvia officinalis subsp. lavandulifolia (İspanyol adaçayı) hoş kokusu nedeniyle yaygın olarak yetiştirilen bir süs bitkisidir.
-
Salvia rosmarinus (Biberiye)
Salvia rosmarinus (Biberiye) özellikle Akdeniz mutfaklarında popüler olan, ayrıca süs bitkisi olarak yetiştirilen meşhur bir bitkisidir.
-
Salvia sclarea (Paskulak)
Salvia sclarea (Paskulak) genelde çalılık alanlarda görülen ve bahar sonundan yaz sonuna kadar çiçek açan bir bitkidir.
-
Salvia splendens (Ateş çiçeği)
Salvia splendens (Ateş çiçeği) göz alıcı çiçekleri nedeniyle Kocaeli’de genelde bahçe ve mezarlara dikilen meşhur bir süs bitkisidir.
-
Salvia tomentosa (Şalba)
Salvia tomentosa (Şalba) genelde orman sınırlarında görülen ve bahar ortasından güz başına kadar çiçek açan bir bitkidir.
-
Salvia verbenaca (Elmakekiği)
Salvia verbenaca (Elmakekiği) genelde ormanlık alanlarda görülen ve bahar aylarında çiçek açan çok yıllık bir bitkidir.
-
Salvia verticillata subsp. amasiaca (Dadırak)
Salvia verticillata subsp. amasiaca (Dadırak) genelde çayırlarda görülen ve bahar sonundan güz başına kadar çiçek açan bir bitkidir.
-
Salvia virgata (Fatmanaotu)
Salvia virgata (Fatmanaotu) genelde çayırlarda görülen ve bahar sonundan güz başına kadar çiçek açan çok yıllık bir bitkidir.
-
Salvia viridis (Zarif şalba)
Salvia viridis (Zarif şalba) genelde çalılık alanlarda görülen ve bahar başından yaz ortasına kadar çiçek açan tek yıllık bir bitkidir.
Leave a Comment