İçeriğe geç

Salsola kali subsp. tragus (Kum döngelesi)

Kum döngelesi


Anahtar kelimeler: Tıbbi bitkiYenilebilir bitki.

Dolaşım

Bitkiler › Karanfil takımı › Horozibiğigiller › Sodaotu › Kum döngelesi

Dağılımı

Bitki doğal olarak Avrasya’da yayılış göstermektedir. Günümüzde Amerika, Afrika ve Avustralya kıtalarına da giriş yapmıştır ve tohum sayısı ile tohum dağıtma stratejisi (Olgun bitkiler tabana yakın yerde hayli kırılgan bir hale gelir ve küçük bir temasla ve hatta rüzgarla birlikte kırılırlar. Kırılan bitki yine rüzgarla yuvarlanarak tohumları geniş alanlara dağıtır) ile güçlü bir istilacı olarak kabul edilir.

Genel bilgiler

Türün taksonomik durumu net değildir ve bazı kaynaklarda Kali tragus olarak listelenir. 1 metreden daha fazla büyüyebilir. Yapraklar etli, almaş dizilişli ve dardır. Yukarıdaki yaprakların uçları sivridir. Çiçekler minik, yaprak koltuklarında, pembe ila yeşil renklidir. İlkin dik olan bitki zamanla karışık bir küme haline döner. Yaprak ve gövdeler yeşil ya da kırmızı renkli olabilir. Olgun bir bitki iki yüz bine kadar tohum üretebilir.

Gözlem

Deniz kenarında görülür. Kandıra ilçesine bağlı Sarısu sahilinde gözlemlenmiştir.

Yaygın adları

Kum döngelesi.

Çiçek zamanı

Haziran-Ağustos ayları.

Yükseklik

0-10 metre arası.

Etimoloji

Cins adı Latince “tuzlu” anlamına gelir. Cinse bağlı bitkiler tuzcul alanlarda görülür. Bitkinin Türkçe adı olan “sodaotu” belirgin biçimde bitkinin geleneksel olarak soda külü kaynağı olması ile ilgilidir. Orijini Arapça “suda” (صُدَاع‎) kelimesidir. Tür adı Arapça “alkali” anlamına gelir. Atıf, türün doğal habitat tercihinedir. Alttür adı ise Antik Yunanca “erkek keçi” anlamına gelir. Kelimenin Antik Yunancadaki diğer anlamı ise “kulak” demektir. Özel olarak kulağın ortasındaki küçük çıkıntıya işaret eder. İsimlendirmenin kaynağı bilinmemekle birlikte bitki için Antikçağda kullanılan isim tragos ve scorpios’tur. Dilimizdeki trajedi kelimesi de tragos kelimesinden gelmektedir. Erkek keçi olan satirlerin kulakları insan kulaklarına benzerdir ve Yunan trajedilerinde satirler kepçe kulaklı olarak yansıtılırdı.

Mutfak

Genç yaprak ve gövdeler çiğ ya da pişirilerek tüketilebilir. Genç bireyler aynı zamanda otçul hayvanlar tarafından da tüketilir. Ispanak ile arası iyi olmayanların bu bitkiyi tüketmemesi önerilir.

Geleneksel tıp

Karınca ve arı sokmalarına karşı lapa halinde uygulanır. Çiçek hastalığı ve gribe karşı külleri demlenerek kullanılmıştır. Plinius’un bitki ile yazdıkları şöyledir: “Asya’da (Anadolu kastediliyor, Küçük Asya) yapraksız, dikenli ve kırmızı kümeler halindeki bu çalı tıbbi amaçlar için kullanılır.”

Fotoğrafları

Literatür

Prodromus der Flora von Böhmen 2: 155. 1871. (L.) Čelak.

Bir Yorum Yazın