Rosmarinus officinalis

Biberiye


Anahtar kelimeler: Tıbbi bitkiYenilebilir bitkiHaşerat kovucuKozmetik, Asgari endişe (LC)Akdeniz elementi.

Dolaşım

Bitkiler › Ballıbaba takımı › Ballıbabagiller › Biberiye › Biberiye

Dağılımı

Bitki doğal olarak Akdeniz havzasında yayılış gösterir.

Genel bilgiler

Tür 2017 yılında Salvia rosmarinus olarak adlandırılmıştır ancak halihazırda birçok veritabanında yukarıdaki isimle listelendiği için biz de bunu koruduk. 1.5 metre büyüyebilir. Kökü liflidir. Dallar yükselici ila diktir. İğne benzeri yapraklıdır. Beyaz, pembe, mor ya da mavi çiçek açar. Yapraklar 2-4 cm uzunluğundadır, üstü koyu yeşil, altı beyaz ve yoğun kaba tüylüdür. Meyveler kahverengidir. Tohumlar ağustos ve ekim arası olgunlaşır. Çiçekler erseliktir.

Gözlem

Orman açıklıkları, yamaçlar ve yol kenarında görülür. İl genelinde yaygın olarak gözlemlenmiştir.

Yaygın adları

Biberiye, Beyaz püren, Kuşdili, Hasalban, Akpüren, Akpürün, Zeytin çiçeği.

Etimoloji

Cins adı Latince “denizin şebnemi” anlamına gelir. Cins doğal olarak Akdeniz’e bakan yamaçlarda görülür. Tür adı Latince “tedavi edici” anlamına gelir. Türün geleneksel olarak tıbbi amaçlarla kullanılmasına işaret eder.

Tarihi

Bitkinin Antik Yunandaki adı olan libanotis kelimesi buhur anlamına gelir ve adını Libanus’tan almaktadır. Söylenceye göre bir suikast sonucu öldürülen Libanus’un kanı biberiyenin üzerine düşmüştür.

Dioscorides, Romalıların biberiyeyi taç olarak kullandıklarını aktarmaktadır.

Biberiye; hem Antik Yunan hem de Antik Roma’da hatıranın ve sevgi ile ölümün simgesi olarak kabul görmekteydi. Nane ve mersinle birlikte cenazelerde kötü kokuyu bastırmak amacı ile kullanılmıştı. Buna ek olarak biberiye bitkisinin parçaları da ölülerin avuçlarına bırakılırdı. Düğün törenlerinde ise damat ve gelin biberiyeden yapılmış taçlar takardı. Bitkinin hatıranın sembolü olması nedeniyle, sınavlardan önce zihinlerini açması amaçlanarak öğrencilerin saçlarına iliştirilirdi. Biberiye hem büyüden korunmak için evlerin etrafına dikilir hem de kâbuslardan korunmak için yastıkların altına yerleştirilirdi.

Mutfak

Genç sürgünleri bahar olarak, kendisi ise süs bitkisi olarak kullanılır. Etleri marine etmekte de kullanılabilir. Yaprak ve çiçekler çiğ ya da pişirilerek tüketilebilir. Taze ya da kurutulmuş yapraklarında çay elde edilir.

Geleneksel tıp

Çayı özellikle sindirim sistemine faydalıdır. Yağı ise cilt bakımında kullanılır. Derin temizlik sağlar ve antibakteriyel ürünlerden daha mikrop kırıcı özelliğe sahiptir. Bunalım, zihinsel yorgunluk ve gerginliğe iyi gelir. Güçlü bir antiseptiktir. Antiseptik, spazm çözücü, aromatik, büzücü, kardiak, gaz giderici, terletici, yatıştırıcı, uyarıcıdır.

Güçlü aromatik bir kokuya sahip olan biberiye çiçeklerinden kıvamı yoğun bir bal elde edilirdi. Kök ve bitkinin suyu sarılığı tedavi eder ve yorgunluk gidermek amacıyla kullanılırdı. Yaprakları günlük yağı gibi kokan bitkinin taze kökü yaralara, rektal prolapsusa ve basura uygulanırdı. Görme için de faydalı bulunan bitkinin tohumundan göğüs rahatsızlıkları için içecek yapılırdı. Çil temizleyici olarak da kullanılan biberiye şarapla birlikte alındığında kadın hastalıkları üzerinde de etkili olduğu bilinirdi. Meyvesi idrar yolları, kulaklar, göz ülseri ve görme için kullanılır, ayrıca süt artışı sağlaması için başvurulurdu. Bal ile birlikte alındığında öksürük giderici olduğu kabul edilirdi. Tetanos vakalarında biberiye, şifaotu ve safran kaynatılarak kullanılmıştı. İdrar söktürücü etkisi nedeniyle de yaygın olarak başvurulurdu.

Dikkat

Biliyor musunuz?

Erişkin bitki böcek kovucudur ve bu nedenle yaprakları giysi dolaplarına konulur. Yağı sabun ve parfüm yapımında kullanılır.

Fotoğrafları

Literatür

Species Plantarum 1: 23. 1753. L.

Bir Cevap Yazın