Rhagadiolus edulis (Çatlak çanak)

derleyen:

Özet

Rhagadiolus edulis (Çatlak çanak) genelde orman sınırlarında görülen, erken dönemde yaprakları tüketilen ve bahar aylarında çiçek açan bir bitkidir.

Hiyerarşi

Plantae

Bitkiler

Asterales

Papatya takımı

Asteraceae

Papatyagiller

Rhagadiolus

Çatlakçanak

Tanımı

Rhagadiolus edulis (Çatlak çanak) halihazırda Türkçe kaynaklarda Rhagadiolus stellatus‘un sinonimi olarak gösterilmektedir. Genellikle 7 ila 40 cm büyüyebilen tek yıllık bir bitkidir. Genellikle dallı, dik ya da yayılıcı bir bitkidir. Tamamı seyrekçe tüylüdür. Yapraklar 25 ila 140 mm uzunluğunda ve 10 ila 70 mm genişliğinde, çoğunlukla dikdörtgensi ters yumurtamsıdır. Dilsi çiçekler involukrumda daha uzundur. Dıştaki kapçık yıldızsı yayık, filari 10 ila 17 mm uzunluğunda, tüysüz, kıllı havlıdır. Sorguç görülmez. Dış filariler 5, iç filariler 5 ila 8 arası sayıdadır. Meyve zamanı kancalı olurlar. Yaprkların lirsi bölünmüş ve filarilerin çıplak olması ile Rhagadiolus stellatus türünden ayırt edilmektedir.

Gözlem bilgileri

Bitki doğal olarak Akdeniz havzasında yayılış gösterir. [HaritaSinonimler, Herbaryum] Kayalık bölgeler, orman açıklıkları ve yol kenarında görülen bitki umumiyetle mart ve mayıs ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 1500 metreye kadar olan rakımlarda il genelinde gözlemlemek mümkündür.

Türkçe adı

Dilimizde çatlakçanak adı ile bilinmektedir.

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca minik çatlak anlamına gelir ve bu bağlamda filarileri çevreleyen kenar boşluklarına işaret eder. Cinsin Türkçe adı olan çatlakçanak da bu yapıya işaret eder. Tür adı Latince yenilebilir anlamına gelir ve türün yenilebilir meyvelerine işaret eder.

Gıda

Yaprakları salatalara eklenmektedir. Ayrıca sebzeli hamur işlerinde kullanılmıştır.

Tıp

Baharda toplanan yaprakları kaynatılarak sedef hastalığında etkilenen bölgelere uygulanır.

Fotoğrafları